Jacek Dukaj - KrĂłl BĂłlu

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: KrĂłl BĂłlu Autor: Jacek Dukaj Ilość stron: 823 Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie Rok wydania: 2010 Cena: 59,90 PLN

Nie ukrywam, iĹź Jacek Dukaj jest dla mnie najjaśniejszą gwiazdą rodzimej fantastyki – ba, w ogĂłle plasuje się na samych wyĹźynach mych ulubionych literatĂłw – czego przyczyną bynajmniej nie jest warsztatowa biegłość – choć tej w Ĺźadnym razie nie moĹźna mu odmĂłwić – czy wyobraĹşnia swym bogactwem zdolna wpędzić w najgłębsze kompleksy wszelkich KrezusĂłw, RothschildĂłw czy RockefellerĂłw – choć w istocie zdaje się ona bezgraniczna – lecz nade wszystko to, iĹź od tej wąsko, wręcz zawężająco rozumianej fantastyki niejako on umyka, nie pozwala się zamknąć w światku fandomu, lecz nieustannie poszukuje nowych artystycznych płaszczyzn wyrazu. Dlatego teĹź z niecierpliwością wyglądałem „KrĂłla BĂłlu” i z duĹźymi nadziejami po niego sięgałem.

Recenzowana pozycja to zbiĂłr opowiadań, acz juĹź na wstępie muszę uprzedzić wszystkich czytelnikĂłw, iĹź nawet tak trywialna forma w przypadku tak niebanalnego twĂłrcy cechować musi znaczna odmienność od innych toĹźsamych pozycji. Biorąc bowiem pod uwagę objętość książki – ponad osiemset stron (Pan Jacek ponownie udowadnia, Ĺźe jest miłośnikiem „cegieł”, ot co!) – i skromną w porĂłwnaniu doń liczbę ośmiu opowiadań widniejących w spisie treści, co po zastosowaniu matematyki właściwej dla nauczania początkowego daje rezultat średniej stu stron na opowiadanie. Jak więc widać, miłośnicy tzw. form krĂłtkich nie mają czego tu szukać, Pan Jacek sam określa swoją pozycję jako „zbiĂłr powieści”.

SpośrĂłd wspominanych ośmiu opowiadań połowa stanowi zupełną nigdzie indziej dotychczas niepublikowaną nowość, co więcej, objętościowo zdecydowanie ponad „normatywne” czterysta stron przypada właśnie na nie. W Ĺźadnym więc razie opisywanej książce nie moĹźna czynić zarzutu „chwytu marketingowego” czy „skoku na kasę przez odgrzanie kotletĂłw”. Wręcz przeciwnie, choćby taka otwierająca zbiĂłr „Linia oporu” śmiało mogłaby zostać wydana jako zupełnie samodzielna pozycja, na zasadzie chociaĹźby takiej „CĂłrki łupieĹźcy”.



Nadto, zauwaĹźyć rĂłwnieĹź naleĹźy, iĹź „powtĂłrka z rozrywki” serwowana przez autora aĹź taką wielką powtĂłrką nie jest, a to z tej prostej przyczyny, Ĺźe do swego zbioru włączył on opowiadania moĹźe nie tyle mało znane, co raczej trudne do zdobycia, bo wydane w niszowych pismach czy antologiach, ktĂłre zostały opublikowane w niewielkich i niewznawianych nakładach. Lektura tychĹźe utworĂłw prowadzić musi jednak do jednego zupełnie niezrozumiałego pytania – dlaczego?

„KrĂłl BĂłlu” – co dość zaskakujące na tle ostatnich dzieł Jacka Dukaja, by wspomnieć chociaĹźby „LĂłd” czy „Wrońca” – to niejako powrĂłt do korzeni, stylu właściwego raczej dla początkĂłw twĂłrczości pisarza. I tak chociaĹźby wspomniana „Linia oporu” czy właśnie tytułowy „KrĂłl BĂłlu i pasikonik” bardziej przypominają „Czarne oceany” niĹşli „Inne pieśni”. TwĂłrca w Postscriptum tłumaczy się weną, ktĂłra go poniosła przy tworzeniu zamierzonych pierwotnie opowiadań (tak, dotyczy to rĂłwnieĹź „Lodu”). Nie oznacza jednak to wcale, Ĺźe autor zaniechał swych filozoficznych refleksji, stanowiących jego wyróşnik na tle innych pisarzy, co to to nie! Z pewnością jednak recenzowaną pozycją bardziej usatysfakcjonowani będą miłośnicy hard sci-fi niĹź zwolennicy sentymentalnych podróşy do czasĂłw stanu wojennego czy wręcz schyłkowego imperium rosyjskiego.

Owa „twardość” zawartych w zbiorze opowiadań przejawia się nie tylko uĹźywanym przez bohaterĂłw językiem – wulgarnym, acz nie wulgaryzowanym – ale takĹźe doborze scen i wizji prezentowanych czytelnikowi. Wyrazistość, a wręcz okrucieństwo niektĂłrych, choć nigdy nie stanowią one sztuki dla samej siebie, sprawia, Ĺźe zdecydowanie nie jest to literatura przeznaczona dla osĂłb dopiero co oczarowanych ŚrĂłdziemiem Tolkiena czy oderwanych od telewizyjnych czy komputerowych ekranĂłw przedstawiających rycerskie pojedynki na miecze świetlne czy bath’lethy. Autor stroni jednak rĂłwnieĹź od jarmarcznego straszenia odbiorcy swoich opowiadań, zdecydowanie chodzi mu o treść, a nie tylko formę.

Gdybym napisał, że Jacek Dukaj znowu zaskoczył, to popełniłbym grzech autoplagiatu, lecz zaiste musiałbym dysponować literacką swadą właściwą dla tego pisarza, by uciec od takiego banału. Niby nic niezwykłego, lecz jak każda pozycja wychodząca spod pióra (choć ze względu na płodność wspomnianego należy raczej podejrzewać użycie znacznie bardziej zaawansowanych technologii, opatrzonych klauzulami tajności) tego młodego wywodzącego się z Tarnowa twórcy, nie pozwala ona się oderwać aż do ostatniej strony. Gdy zaś ta n-setna zostanie osiągnięta, i tak po stronie czytelnika pozostaje właściwe dla nałogowca pragnienie jeszcze więcej.