Yōko Ogawa - Podziemie pamięci

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Podziemie pamięci (密やかな結晶) Autor: Yōko Ogawa (小川 洋子) Ilość stron: 288 Wydawnictwo: Tajfuny Rok wydania: 2022 Cena: 46 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2022-09-12 Ocena: 65/100

Mieszkańcy bezimiennej wyspy Ĺźyją w świecie, z ktĂłrego regularnie znikają najzwyklejsze przedmioty – kapelusze, róşe, fotografie, wstążki. Jednego dnia są na wyciągnięcie ręki, drugiego zacierają się w pamięci, tracąc jakiekolwiek znaczenie. Większość poddaje się presji zapominania z całkowitą uległością, a nieliczni niepokorni trafiają pod nadzĂłr policji pamięci. Młoda pisarka, ktĂłra na rzecz tajemniczej instytucji straciła rodzicĂłw, postanawia ukryć w podziemiach domu przyjaciela, ktĂłry potrzebuje ochrony. Ale czy Ĺźycie w zamknięciu będzie miało kiedyś koniec?

Niemal codziennie jesteśmy świadkami historii – moĹźe nie tej wielkiej, następnie trafiającej na karty podręcznikĂłw, przeciwnie, niejednokrotnie dotyczącej tylko nas samych. Co gorsza, dzieje się to nieraz niepostrzeĹźenie, przełomowość danego momentu dostrzegamy dopiero z perspektywy czasu. Historie te bardzo często nie interesowałyby nikogo poza nami samymi. Kiedy był ostatni raz gdy nosiliśmy daną koszulkę bądĹş parę butĂłw? Kiedy ostatnio sięgnęliśmy po dane czasopismo? Oglądaliśmy określony program bądĹş graliśmy w ukochaną grę? Rozmawialiśmy z kimś kiedyś dla nas bardzo waĹźnym (bądĹş niekoniecznie)? A gdyby owe zniknięcia były oficjalnie obwieszczane i restrykcyjnie egzekwowane?

„Podziemie pamięci” to książka bardzo metaforyczna, nieco wręcz poetycka, choć swym dość „opresyjnym” klimatem przywodzącym na myśl choćby „Proces” Kafki. Początkowo czytelnik prĂłbuje racjonalizować wydarzenia, szukać wyjaśnienia tajemnicy, a pogodzenie się z myślą, iĹź takowe nie istnieje (a przynajmniej jest skrajnie dalekie od czytelności) moĹźe stanowić dlań wręcz zawĂłd.



Japońska autorka skupia się nade wszystko na budowie nastroju, co niewątpliwie stanowi mocną stronę jej prozy. Nie jest jednak do końca jasny pożądany przez nią kształt tegoĹź – czy chodziło jej o poczucie straty, czy teĹź wysiłki zmierzające ku moĹźe nie tyle odzyskaniu utraconego, co budowie czegoś nowego.

Chyba najbardziej zgubna dla przedmiotowej pozycji jest pewna pisarska przekora twórczyni, która wprowadza wątki, które następnie nie doczekują się przekonującego zwieńczenia. Artyzm twórczy ma przewagę nad czytelniczym wyczuleniem, choć stopień dysproporcji nie jest znaczny.

Yōko Ogawa zaskakuje po raz kolejny, choć miłośnikĂłw „Ukochanego rĂłwnania profesora” prawdopodobnie rĂłwnieĹź nieco rozczarowuje. Nawet jeśli przedmiotowa pozycja szybko ulotni się z pamięci odbiorcy, to moĹźe pod jej wpływem bardziej wyczuli się on na inne zniknięcia w swoim otoczeniu.