John Scalzi - Upadające imperium

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : UpadajÄ ce imperium (The Collapsing Empire) Autor: John Scalzi Ilość stron: 340 Wydawnictwo: NieZwykłe Rok wydania: 2014 Cena: 39,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2020-06-05 Ocena: 75/100

Naszym Wszechświatem rządzi fizyka, więc podróşowanie szybciej niĹź prędkość światła nie jest moĹźliwe. Tak było, dopĂłki nie odkryto Nurtu – pozawymiarowego pola, do ktĂłrego moĹźemy uzyskać dostęp w określonych punktach Czasoprzestrzeni, a ono niesie nas do innych światĂłw, krążących wokół innych gwiazd.

Ludzkość wyruszyła z Ziemi w kosmos i z czasem zapomniała o swoim rodzimym świecie, tworząc nowe imperium, Wspólnotę, której etos mówi, że żadna z placówek zamieszkanych przez człowieka nie jest w stanie przetrwać bez pozostałych. To stanowi barierę dla międzygwiezdnych wojen, ale też system kontroli władców nad imperium.

Nurt jest wieczny, ale nie statyczny – tak jak rzeka zmienia swĂłj bieg, odcinając róşne światy od reszty ludzkości. Kiedy przemieszczanie się Nurtu zostaje odkryte – co moĹźe się zakończyć odizolowaniem wszystkich miejsc zamieszkanych przez człowieka poprzez uniemoĹźliwienie podróşy szybszych niĹź prędkość światła – troje ludzi: naukowiec, kapitan statku kosmicznego oraz cesarzowa WspĂłlnoty, prowadzą wyścig z czasem, Ĺźeby zbadać co, jeśli w ogĂłle cokolwiek, da się uratować z międzygwiezdnego imperium, znajdującego się na krawędzi rozpadu.

Gatunek tzw. space oper zwykł popadać w jedną z dwĂłch skrajności – albo cechować się daleko posuniętym zadęciem (jak chociaĹźby – pomimo swych niekwestionowanych walorĂłw – pierwsze tzw. sezony „Star Treka” czy cykl o Diunie piĂłra Franka Herberta, o dziełkach jego syna nie wspominając), albo teĹź brakiem jakiejkolwiek powagi, stanowiąc w istocie komediowy podrodzaj w „galaktycznym” anturaĹźu (tu zaś „kłania się” chociaĹźby twĂłrczość Douglasa Adamsa). John Scalzi dowodzi jednak, iĹź wcale tak być nie musi.

„Upadające imperium” to pierwszy tom serii, wybitnie zresztą powstały z myślą o ciągu dalszym, acz mimo to tworzący pewną całość, co prawda obarczony stosownym cliffhangerem, ktĂłry jednak od biedy moĹźna by było potraktować w kategoriach cedującego stosowny ciężar wyobraĹşni czytelnika. MoĹźna jednak zachować spokĂłj, albowiem stosowna kontynuacja w istocie powstała.



Autor zgodnie ze swego rodzaju modą ostatnich czasĂłw prezentuje historię z perspektywy kilku postaci, jednakĹźe nie poświęca im toĹźsamej uwagi. Co więcej, stroni on raczej od maniery nakazującej nakładać kolory o najróşniejszych odcieniach, co i rusz zmieniać kontrasty pomiędzy nimi – czytelnik nie ma wątpliwości po czyjej „stronie” stoi pisarz i wraz z nim stanąć winien czytelnik. Co nie zmienia faktu, Ĺźe od czasu do czasu zachowuje się on iście po hitchcockowsku.

Niewątpliwym atutem powieści jest obecny na jej kartach humor, dość specyficzny, ale raczej naturalny, niewymuszający u czytelnika roześmiania się. Jest on jednak umiejętnie dozowany, nie czyniąc z całości pastiszu ani nie urągając (zanadto) psychologicznemu prawdopodobieństwu snutej opowieści. Można odnieść wrażenie, iż autor hołduje przekonaniu o wpisanej w konstrukcję świata tezie o znaczącej roli absurdu w życiu tak pojedynczego człowieka, jak i całych społeczeństw, czasami skrywającego się w mroku, czasami zaś wysuwającym na pierwszy plan.

Gdyby Isaac Asimov tworzył swoją „Fundację” wraz z Terrym Pratchettem, obaj zaś wychowaliby się w epoce teleskopu Hubble’a i Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, to jest dość prawdopodobne, Ĺźe w niebagatelnym stopniu przypominałaby ona właśnie „Upadające imperium”. I jakkolwiek tą ostatnią pozycję nie sposĂłb lokować na tej samej mentalnej półce co największe dzieła wymienionych na początku pisarzy, to książce Johna Scalziego zdecydowanie bliĹźej tych tytanĂłw niĹşli róşnorakim „kosmicznym” produkcyjniakom.