Kristina Sabaliauskaitė - Silva rerum III

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Silva rerum III Autor: Kristina Sabaliauskaitė Ilość stron: 432 Wydawnictwo: Literackie Rok wydania: 2021 Cena: 49,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2022-02-28 Ocena: 80/100

Wilno, Anno Domini 1748. Trzydziestosiedmioletni Piotr Antoni z Milkont Narwojsz, najstarszy syn Anny Katarzyny i Jana Izydora, wraz z Ĺźoną i trĂłjką dzieci mieszka w okazałym dworku w mieście. Nie poszczęściło się jego rodzeństwu – Teofila zeszła na manowce, a bracia ledwo wiążą koniec z końcem. On jednak, dzięki posadzie ekonoma u księcia Michała Kazimierza Radziwiłła Rybeńko, wie, co to wystawne Ĺźycie, i nie wtajemniczając w to Ĺźony, Placydy Amelii, ochoczo korzysta z jego urokĂłw i rozkoszy. „Milczenie jest złotem” – mawia, a potężny magnat płaci hojnie za dyskrecję sługi.

I oto właśnie Piotr Antoni wrĂłcił z przeszpiegĂłw u książęcego kuzyna, jak fama niesie – porywacza, zabĂłjcy, gwałtownika, ktĂłry zniewolił Ĺźonę, trzyma harem kochanek, a co gorsza, przeszedł na Ĺźydowską wiarę... Spotkanie z człowiekiem, ktĂłry przekroczył wszelkie moĹźliwe granice, niespodzianie wytrąca stabilne Ĺźycie Piotra Antoniego z kolein liczb, cyfr i faktĂłw, ktĂłrym ufał dotąd bez zastanowienia. Co takiego stało się w Turnie, utopijnej krainie rodem z filozoficznych traktatĂłw? Jak potoczą się dalsze losy Narwojsza i jego bliskich, jaką historię zapisze w rodzinnej sylwie?

Niedawno władze litewskie przyjęły ustawę pozwalającą m.in. na pisownię nazwisk osĂłb polskiej narodowości w sposĂłb niemal zbieĹźny z przyjętą nad Wisłą konwencją. Zabrało to kilka dziesięcioleci, lecz wciąż do wykonania jest wiele pracy nad prawdziwym porozumieniem między naszymi narodami, kiedyś połączonymi unią, a później w istocie ją dzielącą. Kto wie, czy waĹźnej roli nie odegra tu literatura piĂłra Kristiny Sabaliauskaitė?

Dobrym przykładem owej egzystencji na pograniczu kultur – bynajmniej nie dwĂłch – jest klan NarwojszĂłw, uosabiający w sobie ducha swej ziemi i epoki. I choć Piotr Antoni inaczej niĹź jego poprzednicy obraz MilikontĂłw nosi juĹź tylko w pamięci dzieciństwa, to zarazem moĹźe uchodzić tyleĹź za Kresowiaka do szpiku kości – zamoĹźnego mieszczanina z Wilna, lecz zarazem gościa poleskich azyli czy podlaskich wielkoksiążęcych majątkĂłw.



Nie on jeden stanowi bynajmniej bohatera trzeciej odsłony serii, ktĂłra jednak inaczej niĹź poprzedniczki jest nade wszystko zorientowana na jego postaci, to poprzez niego poznajemy kolejne pokolenia klanĂłw GordonĂłw oraz Radziwiłłów. SzczegĂłlnie interesujący są zresztą ci ostatni, w polskiej świadomości kojarzący się z reguły ze zdrajcami z kart Sienkiewiczowskiego „Potopu”, a przecieĹź znacznie mniej trywialni i jakĹźe frapujący! Co nie znaczy, Ĺźe wpisujący się w sztancę i łatwi do pomylenia ze sobą…

Zupełnie po cichu, lecz na drugiego głównego bohatera powieści wyrasta jednak epoka, stanowiąca tło dla przedstawianych wydarzeń. Nie ukrywam, Ĺźe pod wpływem szkolno-historycznych traum stroniłem od zgłębiania przedmiotowego okresu, w sposĂłb naturalny wiązany z rozbiorową depresją. Tymczasem Sabaliauskaitė w najmniejszym stopniu nie pudrując rzeczywistości jednak nade wszystko pozostaje zainteresowana człowiekiem, jaki by on nie był.

„Silva rerum III” to książka nieco odmienna od poprzedniczek, lecz zarazem doskonale wpisująca się w wytyczony przez nie kurs. AĹź nie sposĂłb nie zapałać z pragnienia sięgnięcia po kolejną część!