Umberto Eco - Wahadło Foucaulta

Z zasady czytelnicza brać dość nieufnie podchodzi do efektów próbowania swych sił przez znane, acz nie kojarzone z literaturą persony w beletrystyce. I trudno się jej dziwić, zazwyczaj są to dzieła wątpliwej jakości, cechujące się mało udanymi i banalnymi fabułami, jak i czysto warsztatowo nieudolne. Wszakże każda reguła cechuje się wyjątkami, a gdy ów zajdzie, dane jest nam rozkoszować się lekturą inną niż pozostałe, prezentującą nieco odmienny sposób postrzegania, zupełnie niepowtarzalny styl.

Tego rodzaju sukces stał się udziałem powszechnie obecnie znanego włoskiego mediewisty( tj. znawcy okresu średniowiecza) – Umberto Eco. Jego brawurowy debiut – „Imię róşy” – długo nie opuszczało czołowych miejsc na listach bestsellerĂłw, czemu dodatkowo przysłuĹźyła się jeszcze znakomita ekranizacja z Seanem Connerym w roli głównej. Oczekiwania więc znacznie wzrosły, Włoch zaś milczał i wielu zaczęło wysuwać hipotezy, iĹź mamy do czynienia ze zjawiskiem strachu przed kontynuacją, ktĂłry staje się udziałem licznych artystĂłw, ktĂłrym pierwsze dzieło przynosi wielki sukces i obawiają się oni ewentualnej dalszej klęski. I na takowych dywagacjach upłynęło bez mała osiem lat, aĹź na rynku pojawiło się „Wahadło Foucaulta”, czyli odpowiedĹş pisarza na wszelkie wątpliwości.

Akcja zaczyna się zaś… końcem. Autor prezentuje nam bowiem głównego bohatera juĹź u kresu historii, jej finalnego rozwiązania, stojącego przy tytułowym wahadle Foucaulta. Od początku dana nam jest wiedza odnośnie losu poszczegĂłlnych bohaterĂłw, ocen zdarzeń minionych, niemalĹźe cała opowieść przybiera postać retrospektywnej analizy wypadkĂłw, ktĂłre prowadzą bohatera tam, gdzie go poznajemy.



Czy jednak można powiedzieć, iż nasza wiedza jest wystarczająca? W żadnym razie, włoski twórca nie bez humoru i odrobiny złośliwej ironii droczy się z czytelnikiem, celowo go zwodzi i wręcz zmusza do zarzucenia ledwo co napoczętej teorii. Praktycznie przez ani chwilę nie mamy pewności, czy autor w danej chwili jest poważny, czy też właśnie konstruuje kolejną pułapkę.

O cóş zaś właściwie się rozchodzi? Rzecz tyczy się, a jakĹźe, templariuszy i związanych z nimi całego szeregu legend, mitĂłw i historii, acz nie tylko, trudno bowiem wskazać toposy, po ktĂłre autor by nie sięgnął – Agartta, Atlantyda, róşokrzyĹźowcy, masoneria, kabała – wyliczać moĹźna zaiste w nieskończoność. A wszystko to składające się na wielki spisek, co do ktĂłrego ani przez chwilę nie moĹźemy być nawet pewni, czy w ogĂłle Ăłw istnieje. Wszak niełatwy jest los tropiciela zagadek.

Autor ani na chwilę nie pozwala zapomnieć, jak wielkim jest erudytą i znawcą swej ukochanej epoki, acz nie tylko niej. Dlatego też wielkie wrażenie robi rozmach opowieści, bogactwo wątków, zdawałoby się kompletnie się różniących, a w czarodziejskiej przędzalni pióra Włocha wzajem się zapętlających.

Ze stylem Eco wiąże się wszakĹźe jeden problem, a mianowicie naleĹźy go porcjować, jest on trudno przyswajalny w większych ilościach. Czasami bowiem wyliczenia imion demonĂłw na ponad połowę strony zaczynają męczyć i przytłaczać czytelnika. MoĹźna jednakowoĹź spojrzeć na to i z drugiej strony – w kaĹźdej niemalĹźe chwili moĹźna przerwać lekturę jak i sięgnąć po książkę, by udatnie spoĹźytkować wolny kwadrans czasu.

„Wahadło Foucaulta” to powieść monumentalna, acz wymagająca. I to niekoniecznie wiedzy czy innych walorĂłw umysłu, lecz odrobiny koncentracji, uwagi. Niełatwo się w niej zgubić, ale jeśli to juĹź się stanie, szalenie trudno moĹźe być wrĂłcić do nurtu wydarzeń. JednakĹźe jest to pozycja ze wszech miar godna polecenia na wolne wieczory, bynajmniej nie zimowe. A odrobinkę wysiłku intelektualnego nikomu nie zaszkodzi.