Larry Niven - Pierścień

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Pierścień (Ringworld) Autor: Larry Niven Cykl: Opowieści ze znanego kosmosu Tom: 1 Wydawca: Solaris Rok wydania: 2010 Ilość stron: 686 Cena: 45,90 PLN

Larry Niven to jeden z najoryginalniejszych pisarzy SF. O jego kunszcie świadczy choćby to, Ĺźe poza powieściami, pisał takĹźe scenariusze do seriali telewizyjnych, na przykład do Star Trek: The Animated Series. Jego najsłynniejszą powieścią jest „Pierścień”, zdobyła ona najbardziej prestiĹźowe nagrody, takie jak Hugo, Locus, czy Nebula. Mam przyjemność ją dla was zrecenzować.

Akcja utworu rozgrywa się w przyszłości. Ludzkość dawno temu posiadła umiejętność podróşy międzygwiezdnych, czemu towarzyszyło takĹźe nawiązanie pierwszego kontaktu z rasami pozaziemskimi, czasem w pokojowej atmosferze, a czasem wręcz przeciwnie. Skolonizowano wiele planet, teleportacja stała się rzeczą normalną, a obecnie ludziom Ĺźyło się spokojnie i dostatnio. Louis Wu – główny bohater powieści – to dwustuletni młodzieniaszek, cieszący się urokami Ĺźycia. Robił w Ĺźyciu niemal wszystko: walczył, zwiedzał, odkrywał, uczył się i nauczał, dzięki czemu stać go było na luksusy długowieczności, ktĂłra uzyskiwano za pomocą specjalnych ziół. Ĺťycie jednak mu zaczynało powszednieć i pragnął czegoś nowego, czego nigdy jeszcze nie przeĹźył. W dniu swoich urodzin nawiedził go niespodziewany gość – kosmita zwany Nessusem, reprezentujący rasę Lalkarzy, ktĂłra dawno temu opuściła zakątki znanego ludzkości kosmosu... Tajemniczy przybysz proponuje mu udział w wyprawie badawczej, ktĂłrej głównym celem jest Pierścień – tajemnicza struktura gigantycznych rozmiarĂłw (jego powierzchnia jest porĂłwnywalna do 3 milionĂłw planet powierzchni Ziemi, a jego średnica odpowiada wielkością orbicie naszej planety), otaczająca słońce w jednym z odległych układĂłw słonecznych, ktĂłrej twĂłrcy są nieznani. Pierścień moĹźna porĂłwnać do wycinka sfery Dysona – hipotetycznego tworu, mającego otaczać słońce niczym bańka, w celu jak najefektywniejszego wchłonięcia i wykorzystania energii wydzielanej przez gwiazdę.



Louisowi poza Nessusem ma towarzyszyć jeszcze dwĂłjka istot: kosmita – Kzin, MĂłwiący Do Zwierząt, będący reprezentantem groĹşnej i agresywnej rasy, z ktĂłrą ludzkość dawno temu prowadziła zaciekłe wojny, obecnie zepchniętej na margines z powodu wyniszczeń, jakich doznała na skutek walk, oraz Teela Brown, będąca takĹźe Ziemianką. O ile rola Louisa i MĂłwiącego w wyprawie jest znana (ten pierwszy ma słuĹźyć przede wszystkich swoim doświadczeniem, a drugi ma bronić załogę), o tyle przeznaczenie Teeli jest dla Ziemianina kompletną tajemnicą. Okazuje się jednak, Ĺźe Nessus nie wybrał jej zupełnie przypadkowo, wręcz przeciwnie – została ona wybrana na podstawie bardzo szczegółowej selekcji. Jednak Lalkarz nie chce nikomu zdradzić kryteriĂłw, ktĂłrymi kierował się przy wyborze. Z czasem jednak wychodzą one na jaw, wraz z wieloma innymi sprawami, skrywanymi przed innymi i mającymi wpływ nie tylko na załogę, ale na całe rasy, ktĂłre członkowie reprezentują...

Książka jest wyjątkowo wciągająca. Niven umieszcza w niej praktycznie wszystko, czego pragnie fan SF: wizje nieznanych nam technologii, ktĂłre ciężko nam sobie wyobrazić, walkę na poziomie kompletnie odbiegającym od tej dzisiejszej, pomysły konstrukcyjne przyprawiające o zawrĂłt głowy, a to wszystko wyjątkowo spĂłjne i sensowne. Nie uświadczy się tu momentu, Ĺźe czytelnik sobie zadaje pytanie: „jak to jest moĹźliwe?” i nie dostanie odpowiedzi*. Niven nie zostawia zbyt wielu niewyjaśnionych koncepcji, jednak to nie oznacza, Ĺźe zamyka świat w sztywnych ramach i nie daje domysłom czytelnika pola do popisu. Jego opisy są jasne i klarowne, jednak często nie opisują wszystkiego ze szczegółami – o co byłoby ciężko, biorąc pod uwagę choćby wielkość struktur występujących w „Pierścieniu”, więc czytelnik sam sobie musi dopowiadać pewne fakty (co jednak moim zdaniem w tej sytuacji jest plusem – dostajemy składniki, a nie gotowe danie na talerzu). W utworze moĹźna takĹźe dostrzec elementy space opery: wątki miłosne, wcześniej wspomniane gigantyczne twory, stworzone nie naturalnie, lecz przez konstruktorĂłw, wędrĂłwki w kosmosie, szczątkowe opisy konfliktĂłw międzyplanetarnych (głównie w postaci krĂłtkich opisĂłw czy dopowiedzeń, mĂłwiących o wojnach ludzi i kzinĂłw).

W utworze jest poruszanych wiele istotnych dla nas spraw. Poza samym wątkiem miłosnym, o ktĂłrym juĹź wspomniałem, jest takĹźe ukazane to, jak olbrzymi wpływ moĹźe mieć ograniczenie wolności na rzecz bezpieczeństwa, snute są takĹźe dywagacje nad naturą szczęścia czy przypadku: czy moĹźna je traktować jako dar, na ktĂłry nie mamy wpływu, czy raczej jak cechę dziedziczną, ktĂłrej jedni mają mniej, a inni więcej. Poddane jest takĹźe pod dyskusję to, czy zaawansowanie techniczne i wysoka inteligencja mogą świadczyć o wyĹźszości jednej rasy nad innymi, a takĹźe usprawiedliwiać jej nie zawsze dobre uczynki. Poruszona jest takĹźe kwestia czegoś takiego, jak punkt widzenia. Niven często się do niego odwołuje i za jego pomocą pokazuje, jak mogą być róşne pewne, wydawałoby się jasne dla nas, opinie. Ukazuje on często na przykład, Ĺźe to, co dla kosmity jest naturalne, dla nas jest czymś dziwacznym, a wręcz złym. Nie demonstruje tego jednak na skrajnych przypadkach w rodzaju poĹźerania swojego potomstwa, czy mordowaniu niewinnych, lecz na przykładach, ktĂłre zmuszają do myślenia, gdyĹź okazuje się czasem, Ĺźe kosmita postępuje bardziej „po ludzku” niĹź człowiek...

„Pierścień” wyjątkowo przypadł mi gustu. Pochłonąłem go w dwa dni i ani przez moment nie czułem się zmęczony lekturą. Pozycja ta po raz kolejny pokazała mi, Ĺźe starsze powieści są często o wiele bardziej wciągające i innowacyjne niĹź to, co serwują nam dzisiejszy autorzy. Książka została wydana w ładnej wersji ze sztywną okładką, niestety po oczach biją dosyć mocno literĂłwki, ktĂłrych trochę uświadczymy. Mogło być jednak w tej kwestii gorzej. Bardziej jednak nas zaboli zakup tej książki, gdyĹź jej cena wynosi niemal 50 zł... Co nie zmienia faktu, Ĺźe polecam ją kaĹźdemu.

* - będąc szczerym, jednak uświadczymy parę niedopowiedzeń. Nie mają one jednak większego wpływu na bieżącą fabułę książki, a odpowiedzi na nie zapewne będą zawarte w „Budowniczych Pierścienia” - kontynuacji recenzowanej pozycji.