Jest rok 1941. Å»oÅ‚nierz Iwan Czonkin dostaje rozkaz pilnowania zepsutego samolotu, który awaryjnie wylÄ…dowaÅ‚ we wsi Krasnoje. Wybucha wojna, przeÅ‚ożeni zapominajÄ… o wartowniku, ale on dzielnie trwa na posterunku…
Książki poświęcone losom II wojny światowej spod pióra rosyjskich pisarzy często kojarzą się z nieznośnie patetycznymi ramotami, co jest wrażeniem o tyle usprawiedliwionym, że przez dziesięciolecia radziecka cenzura z daleko posuniętą nieufnością podchodziła wobec jakichkolwiek pozycji stawiających pod znakiem zapytania niekwestionowane bohaterstwo krasnoarmiejsców. Nie oznacza to bynajmniej, że tego rodzaju lektury nie powstawały, jednym zaś z jej przykładów jest
„Å»ycie i niezwykÅ‚e przygody żoÅ‚nierza Iwana Czonkina”.
Akcja powieści rozgrywa się tuż przed wybuchem tzw. Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, jej tytułowy bohater zaś jest personą ze wszech miar od ideału z broszur o Bohaterach Związku Radzieckiego. Jest to osoba cechująca się tyleż specyficzną głupotą, co i niechlujnością w każdej postaci.
Tak naprawdÄ™ jednak zabawniejsze jest caÅ‚e jego otoczenie – jednostka wojskowa żyjÄ…ca w cieniu co prawda wygasajÄ…cych, lecz wciąż bardzo żywych w pamiÄ™ci wszechobecnych czystek, spoÅ‚eczność koÅ‚chozowa żyjÄ…ca w warunkach strasznej prokolektywizacyjnej propagandy w istocie tylko z upraw przyzagrodowych, o wszechobecnym bezhoÅ‚owiu i miażdżącym ogromie biurokracji nie wspominajÄ…c.
W konsekwencji losy głównego bohatera sÄ… zarazem tyleż bezsensowne, co prezentujÄ…ce caÅ‚y sens ówczesnej sowieckiej rzeczywistoÅ›ci – kraju wszechobecnych pozorów, z którymi skonfrontowana rzeczywistość musi bezwzglÄ™dnie ustÄ…pić.
Ostatnie polskie wydanie rzeczonej pozycji próbuje przekonać czytelnika porównaniem do
„Paragrafu 22”, choć osobiÅ›cie uważam, że bliższe rzeczywistoÅ›ci byÅ‚oby odniesienie do
„Przygód dobrego wojaka Szwejka” – humor rzeczonej pozycji jest bardziej rubaszny, sÅ‚owiaÅ„ski niźli anglosaski, acz jego absurdalność nie rodzi uczucia zażenowania w momencie uÅ›wiadomienia sobie ksztaÅ‚tu rzeczywistoÅ›ci, w której nawet 90% wyższych oficerów i generalicji byÅ‚a demaskowana jako szpiedzy jednoczeÅ›nie kilku obcych wywiadów.
„Å»ycie i niezwykÅ‚e przygody żoÅ‚nierza Iwana Czonkina” to książka Å›mieszno-straszna, okreÅ›lenie której mianem tragikomedii byÅ‚oby zbyt pompatyczne, choć w istocie z grubsza trafne. Jej bohaterowie nie majÄ… okazji zetknąć siÄ™ z jakimkolwiek prawdziwym Niemcem, a i tak maÅ‚o kto byÅ‚by skÅ‚onny podzielić ich losy.
|
| Autor: Klemens
|
|
|
|
|
Tytuł :
