Tomasz Duszyński - Glatz

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Glatz Autor: Tomasz Duszyński Ilość stron: 408 Wydawnictwo: SQN Rok wydania: 2019 Cena: 36,99 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2020-04-26 Ocena: 70/100

Kłodzko, wiosna 1920 roku. Profesor miejscowego liceum znajduje na moście okaleczone zwłoki. Kilka dni wcześniej na ruchliwej ulicy zostaje zastrzelony wysoki rangą oficer. Czy morderstwa coś łączy? Czy mieszkańcy Glatzu mogą się spodziewać kolejnych ofiar? I dlaczego do rozwiązania obu spraw sprowadzono z Berlina kapitana Wilhelma Kleina, wojskowego śledczego, którego przeszłość wydaje się równie zagadkowa jak popełnione zbrodnie?

Klein, przy wsparciu niepokornego wachmistrza Koschelli i asystenta policyjnego Jürgena Rotha, rozpoczyna dochodzenie. Wie, że na drodze staną mu zarówno miejscowi notable, jak i własne słabości. Nie przypuszcza natomiast, że sam otrzyma zaproszenie do niebezpiecznej gry.

Przez wiele lat, wręcz dekad, i to nie tylko okresu PRL-u, panowało swoiste tabu w zakresie niemieckiej przeszłości znacznych części terytorium powojennej Polski – niejako odkrywano na nowo słowiańską przeszłość danych obszarĂłw, starannie zaś wypierając z pamięci wielowiekowe, czasami niemal tysiącletnie dzieje osadnictwa ze strony naszego zachodniego sąsiada, wszak często o przewaĹźającym charakterze. Ostatnimi czasy dostrzec jednak moĹźna pewne odkłamywanie tej perspektywy, ba, wręcz pewną fascynację owymi czasami niekoniecznie tak odległymi, na co wskazuje juĹź sam tytuł książki Tomasza Duszyńskiego.

Akcja powieści rozgrywa się bowiem w tytułowym Kłodzku tuĹź po zakończeniu I wojny światowej (czy teĹź Wielkiej Wojny, bo nie spodziewano się wĂłwczas powtĂłrki, choć…), ktĂłre co prawda stanowiło region przygraniczny, lecz między Niemcami a Czechami, pozostając poza orbitą jakichkolwiek polskich zainteresowań bądĹş pretensji. Nie jest to jednak tylko tło, miejscowość ta stanowi bowiem samodzielnego bohatera, pisarz bowiem zadaje sobie sporo trudu, by przybliĹźyć czytelnikowi jego topografię oraz po prostu wzbudzić u niego stosowne zainteresowanie daną lokacją.



Pozycja ta ze wszech miar wpisuje się w ramy gatunku kryminału, hołdując raczej tradycjom właściwym dla Agathy Christie, mamy bowiem do czynienia z morderstwem – a właściwie ciągiem kolejnych zabĂłjstw – ktĂłrego sprawca nie jest jednak znany, akcja całości zaś koncentruje się na ustaleniu – oraz ujęciu – podmiotu odpowiedzialnego. Inaczej jednak niĹź u Angielki nie mamy do czynienia z wyzwaniami nade wszystko o psychologicznym charakterze, przeciwnie, akcja wre naprzĂłd w iście szaleńczym tempie.

Największą wadą przedmiotowej książki jest swego rodzaju brak umiaru po stronie autora, tak w kreacji głównego bohatera, jak i prezentowanych zdarzeń. Jakkolwiek starannie unika on „deus ex machiny”, tym niemniej nie jest w stanie zachować psychologicznego prawdopodobieństwa prezentowanych postaci, jak rĂłwnieĹź rozwoju wypadkĂłw. Na szczęście nie naraĹźa się on na śmieszność, niemniej pewne westchnienie politowania i owszem.

Osobiście doskwierał mi rĂłwnieĹź pewien ahistorycyzm prezentowanych wydarzeń i rozmĂłw, zdolność niektĂłrych – wcale nie tak nielicznych – postaci do oceny rozwoju wydarzeń, zwłaszcza jeszcze przed epoką hiperinflacji oraz Wielkiego Kryzysu, ba, przed puczem monachijskim. Dysonans sprawia rĂłwnieĹź masowe posługiwanie się przez bohaterĂłw powieści polskimi nazwami miejscowości czy gĂłr, a niemieckimi nazwami ulic.

„Glatz” mimo swych przywar stanowi wcale przyjemną lekturę, potrafi stanowić przyjemną odskocznię na chwilę, jak i zaabsorbować na dłuĹźsze posiedzenie, tak Ĺźe aĹź szkoda, Ĺźe tak szybko ukazuje swą tylną okładkę. MoĹźe on stanowić wzĂłr dla innych lokalnych patriotĂłw dla atrakcyjnego przybliĹźenia wielokulturowego dziedzictwa swych małych ojczyzn.