Ted Chiang - Siedemdziesiąt dwie litery

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: SiedemdziesiÄ t dwie litery (Seventy-Two Letters) Autor: Ted Chiang Ilość stron: 384 Wydawnictwo: Solaris Rok wydania: 2010 Cena: 45,90 PLN

Zbiory opowiadań są tworami specyficznymi, z natury rzeczy ich tematyka jest róşnorodna i do rzadkości należą przypadki, gdy tworzą one jakąś spĂłjniejszą całość. Co więcej, niejednokrotnie poziom składających się nań tekstĂłw jest róşny, historie wybitne mieszają się z przeciętnie udanymi czytadełkami, niejako upchanymi dla zwiększenia objętości tekstu. Niemniej jednak przywary te zwykły obarczać nawet najwybitniejsze dzieła gatunku, by wspomnieć chociaĹźby „Bajki robotĂłw” czy „Cyberiadę” Lema, takoĹź po książkę opatrzoną nazwiskiem Teda Chianga sięgnąłem z otwartą głową i przyznając jej stosowny kredyt zaufania.

Antologia rozpoczyna się dość nietypowym dla fantastyki utworem, a mianowicie autorską interpretacją biblijnej historii wieĹźy Babel, czyli ludzkiego zamierzenia sięgnięcia – jak najbardziej dosłownie – niebios. Rzecz jasna nie jest to wyzwanie na rok czy dwa, ale mierzone nawet nie pokoleniami, lecz wiekami, wzniesiona juĹź budowla przyprawia bowiem o zawrĂłt głowy i/lub nadwyrężenie mięśni szyjnych przy zadzieraniu głowy w poszukiwaniu jej wierzchołka, na wyĹźszych jej kondygnacjach Ĺźyją ludzie, ktĂłrzy nigdy nie mieli prawdziwej ziemi pod stopami i bynajmniej nie odczuwają pragnienia zetknięcia się z nią, oczywiście w kontrolowanych warunkach. Tu jednak zbieĹźność z tekstem Księgi Rodzaju się kończy, autor wykazuję autonomię w snuciu fabuły, ktĂłrej zakończenie, choć róşne od pierwowzoru, tym niemniej zaskakująco wręcz koreluje z jego duchem.

Kolejne opowiadania, zdawać by się mogło, wracają w utarte dla literatury sci-fi koleiny, mamy bowiem do czynienia z inżynierią genetyczną, tajemniczymi korporacjami i spiskami, wybitnymi matematykami, a w końcu liczącymi sobie siedem odnóży kosmitami oraz steampunkową golemową rewolucją przemysłową. I jakkolwiek teksty te cechuje warsztatowa doskonałość, bardziej wprawiony czytelnik bez problemu jest w stanie wskazać teksty chociażby Philipa K. Dicka czy wspomnianego wyżej Stanisława Lema, w których podobne zagadnienia były w podobny sposób rozważane.



Autentyczną siłą prozy i refleksji Chianga są jednak opowiadania z drugiej części recenzowanego zbioru, z krĂłtkim acz treściwym „Co z nami będzie” na czele, a naprawdę wyśmienitym „Piekło to nieobecność Boga” jako prawdziwą wisienką wieńczącą tort, choć nie całą książkę. Amerykański pisarz podejmuje w nich bowiem tematykę jeśli w ogĂłle nie nieobecną w mainstreamie, to z pewnością zaniedbaną, kryjącą w sobie naprawdę jeszcze dziewicze tereny.

Przykład? Ot, choćby wspomniane „Piekło”, w ktĂłrym autor wywraca na nice typowe dla tej literatury podejście do problematyki Boga – bynajmniej nie Ĺźadnego elfiego czy krasnoludzkiego, lecz jak najbardziej właściwego dla współczesnych wielkich religii monoteistycznych – juĹź bowiem na samym wstępie zakłada jego istnienie – niebudzące zresztą jakichkolwiek wątpliwości, objawienia anielskie są bowiem dość powszechnym zjawiskiem i dobrze udokumentowanym, kaĹźdy zaś jest zdolny postrzegać duszę w chwili, gdy opuszcza ona ciało – co jednak rodzi wcale nieoczywiste implikacje.

Ted Chiang lubi ponadto bawić się formą, acz w sposĂłb niemęczący dla czytelnika, w przypadku Ĺźadnego z opowiadań nie pełni ona bowiem sztuki dla samej siebie, a „jedynie” narzędzie umoĹźliwiające sprawną i najwłaściwszą narrację. Mamy więc w recenzowanym tomie do czynienia tak z klasycznymi trzecioosobowymi opowieściami, ale takĹźe pamiętnikiem, listem, notatką encyklopedyczną, reportaĹźem, a na jakby kolejnym rozdziale „Baśni z tysiąca i jednej nocy” kończąc.

ZbiĂłr „Siedemdziesiąt dwie litery” to liczący sobie znaczącą wielokrotność tytułowej wielkości deser na nadchodzące jesienne i zimowe wieczory, doskonały tak na podróşe, jak rĂłwnieĹź wydłuĹźające się oczekiwanie w kolejkach za dobrami tudzieĹź usługami deficytowymi. W Ĺźadnym razie jednak nie oznacza to, iĹź jest to literatura miałka czy lekka, nic z tych rzeczy! Przeciwnie, niektĂłrymi myślami czytelnik poszukujący wyłącznie rozrywki mĂłgłby woleć nie być uraczony, acz pisarz bynajmniej nie zalicza się do tych lubujących się w dręczeniu odbiorcĂłw wykwitĂłw swego piĂłra. Warto sięgnąć, Ted Chiang okazał się rzetelnym dłuĹźnikiem.