Richard Flanagan - Księga ryb Williama Goulda

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Księga ryb Williama Goulda (Gould's Book of Fish: A Novel in Twelve Fish) Autor: Richard Flanagan Ilość stron: 408 Wydawnictwo: Literackie Rok wydania: 2016 Cena: 42,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2017-02-11 Ocena: 70/100

Dawno, dawno temu, gdy Ziemia była wciąż młoda, a ryby w morzu i wszelkie stworzenia na lądzie nie były jeszcze zagrożone wyginięciem, mężczyzna o nazwisku William Buelow Gould został skazany na dożywocie w najstraszniejszej kolonii karnej Imperium Brytyjskiego. Wysepka Sary, zapomniana przez Boga część Ziemi van Diemena, stała się dla niego całym światem. Pewnego dnia więzienny lekarz zleca Gouldowi sporządzenie albumu z rysunkami ryb, zamieszkującymi okoliczne wody.

Dzieje AntypodĂłw dla polskiego czytelnika właściwie po dziś dzień stanowią istną terra incognita, ograniczającą się do popularnych kangurzo-dziobaczych klisz. Jeszcze gorzej przedstawia się świadomość losĂłw – rĂłwnieĹź współczesnych – Tasmanii, a nazwa Ziemi Van Diemena z wyjątkiem nielicznych entuzjastĂłw geografii czy historii będzie zupełnie obcą. Po trosze te luki jest w stanie usunąć książka piĂłra Richarda Flanagana.

Pomysł na daną pozycję jest przewrotny – otóş od samego początku do końca czytelnik ma do czynienia blagą i blagierem, całość stanowi wręcz niejako podwĂłjną łamigłówkę, każąc doszukiwać się ukrytych sensĂłw i ziaren prawd. Trudno bowiem mĂłwić o księdze, osoba zaś nosząca miano Williama Goulda bynajmniej nim nie jest. Tylko ryby są autentyczne – ale aby na pewno?



Prezentowana historii toczy się na najdalszej moĹźliwej prowincji Imperium Brytyjskiego wkraczającego w swĂłj szczytowy okres – na wyspie Sary, leżącej u brzegĂłw Tasmanii (wedle współczesnej nomenklatury), plasującej się gdzieś na skraju kontynentu australijskiego, daleko od metropolii i innych centrĂłw cywilizacyjnych.

Nasz (anty)bohater jest zaś skazańcem, który wywinął się od stryczka, lecz szybko uświadamia nam, że los zesłańca jest niewiele lepszy. Nawet jednak doznając skrajnego upodlenia człowiek nie przestaje myśleć o wepchnięciu poniżej siebie bliźniego, co w realiach Ziemi Van Diemena spotyka Aborygenów.

Całość utrzymana jest w konwencji quasi-biograficznej, mocno doprawionej realizmem magicznym, którego chyba żaden z iberoamerykańskich luminarzy nurtu by się nie powstydził. Czasami utrudnia to odczytywanie całości, upilnowanie choćby wątków fabularnych, choć zarazem uświadamia skalę ludobójstwa dokonanego na ludności tubylczej.

„Księga ryb Williama Goulda” nie jest łatwą lekturą, nie wszystkie zabiegi literackie autora przekonują, choć biegłość samego pisarza nie moĹźe dziwić. Stanowi ona jednak wartościową pozycję, nie tylko z uwagi na jej potencjał w zakresie zapełnienia białych plam, lecz i cechujący ją pewien uniwersalizm ogĂłlnej refleksji.