Patrick Besson - Lecz zabije rzeka białego człowieka

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł :Lecz zabije rzeka białego człowieka (Mais le fleuve tuera l’homme blanc) Autor: Patrick Besson Ilość stron: 416 Wydawnictwo: Noir sur Blanc Rok wydania: 2011 Cena: 37,80 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2018-03-22 Ocena: 65/100

Na pokładzie samolotu ParyĹź–Brazzaville Christophe, specjalista zatrudniony w wielkiej kompanii naftowej, w jednej z pasaĹźerek rozpoznaje Blandine de Kergalec – emerytowanego oficera francuskich słuĹźb specjalnych. Pasjonujący się szpiegostwem Christophe śledzi jej poczynania w kongijskiej stolicy. Spotkanie Blandine z wysłannikiem z Rwandy zapoczątkowuje dramatyczny splot wydarzeń. W kolejnych rozdziałach śledzimy je z perspektywy róşnych postaci. Zmienność punktu widzenia wprowadza atmosferę niepewności i niepokoju. Zarysowane w książce dzieje Afryki subsaharyjskiej – od czasĂłw kolonialnych aĹź po masakry w Rwandzie – pozwalają lepiej zrozumieć szpiegowsko-rozrachunkowe działania bohaterĂłw.

Chyba Ĺźaden kontynent nie stanowi współcześnie takiej terra incognita w oczach białego człowieka jak Afryka, zwłaszcza w swej subsaharyjskiej części – trudno powiedzieć cokolwiek niebanalnego o jej problemach, politycznych losach czy dominujących tam prądach, w polskiej opiniotwĂłrczej prasie chyba tylko „Tygodnik Powszechny” moĹźe się pochwalić prawdziwym specjalistą w tym zakresie. Pewnym panaceum moĹźe więc być beletrystyka.

Fabuła książki, wbrew wraĹźeniu towarzyszącemu lekturze pierwszych kilkunastu stron, nie koncentruje się na jednym bohaterze, przeciwnie, przedstawia perspektywy kilku diametralnie róşnych postaci, zachodzące na siebie, zazębiające się – niejednokrotnie dość tragicznie – czasami kolidujące.



Co więcej, przedmiotowej publikacji nie sposĂłb traktować w kategoriach pryncypialnego spojrzenia Europejczyka na „dziki” Czarny Ląd, choć nie jest to rĂłwnieĹź korne bicie się w piersi przez byłych kolonialistĂłw. Książka określa po imieniu współczesne praktyki neokolonialne, choć zarazem nie wybiela win rodzimej społeczności.

Pomimo faktu, Ĺźe akcja książki koncentruje się niemal w całości wokół Brazzaville, niemniej jednak dotyczy rĂłwnieĹź sąsiadĂłw. Trudno zresztą byłoby zignorować chociaĹźby fakt bliskiego – de facto, nie de iure – sąsiedztwa z taką Ruandą, co w oczywisty sposĂłb wręcz wymaga nawiązania do wiadomego ludobĂłjstwa, choć i tu autor bynajmniej nie jest jednostronny.

Najciekawszy jest jednak fakt, Ĺźe nawet koloryzując pisarz stara się w jak największym stopniu znaleźć osadzenie w rzeczywistości, chociaĹźby przez czynienie bohaterami powieści osĂłb takich jak Denis Sassou-Nguesso, czyli wieloletni prezydent Konga-Brazzaville, jak teĹź poprawne chronologicznie nawiązania do… samorozwiązania polskiego Sejmu w 2007 roku.

„Lecz zabije rzeka białego człowieka” to pozycja rzadka na polskim rynku wydawniczym, lecz jej wartość nie sprowadza się wyłącznie do tego atutu. Jakkolwiek niektĂłre zabiegi literackie autora mogą wywołać pewne zniechęcenie po stronie czytelnika zmęczonego postmodernizmem bądĹş dojmujące wraĹźenie niespĂłjności, niemniej jednak warto momentami pocierpieć dla niektĂłrych innych rozdziałów a nawet pojedynczych zdań.