Olga Tokarczuk - Księgi Jakubowe

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Księgi Jakubowe Autor: Olga Tokarczuk Ilość stron: 1000 Wydawnictwo: Literackie Rok wydania: 2015 Cena: 69,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2015-12-30 Ocena: 85/100

Rok 1752. Do Rohatyna na Podolu przybywają kasztelanowa Katarzyna Kossakowska i towarzysząca jej poetka ElĹźbieta DruĹźbacka. Jednym z gości na powitalnej kolacji jest miejscowy proboszcz Benedykt Chmielowski, autor pierwszej polskiej encyklopedii. Ksiądz i poetka, osoby rozmiłowane w księgach, szybko znajdują wspĂłlny język – rozpoczynają rozmowę, ktĂłrą później kontynuować będą w listach.

Nieco później, także na Podolu, pojawia się młody, przystojny i charyzmatyczny Żyd - Jakub Lejbowicz Frank. Tajemniczy przybysz z odległej Smyrny zaczyna głosić idee, które szybko dzielą społeczność żydowską. Dla jednych heretyk, dla innych zbawca już niebawem ma wokół siebie krąg oddanych sobie uczniów, zaś wywołany przezeń ferment może odmienić bieg historii.

Rzadko się zdarza, bym został zaskoczony jakimś ogĂłlnym faktem z dziejĂłw Polski, nawet jeśli moja wiedza w danym temacie miałaby się doń ograniczyć. Tymczasem nazwa „frankizmu” nie mĂłwiła mi kompletnie niczego, co tłumaczę sobie ogĂłlnym ubĂłstwem dydaktycznych ĹşrĂłdeł poświęconych Ĺźydowskiej obecności w Polsce, lecz co w istocie jest tylko racjonalizacją. Tym większe uznanie naleĹźy wyrazić dla Olgi Tokarczuk, ktĂłra beletrystycznie postanowiła dane zagadnienie uczynić kanwą swej nowej powieści.

Co istotne, a o czym czytelnik dowiaduje się dopiero na samym końcu, książka ma solidne podstawy faktograficzne, stoi bowiem za nią solidna praca u źródeł, tak samej pisarki, jak też szeregu osób ją wspomagających. Nie zmienia to jednak faktu, że mamy do czynienia z literaturą piękną, przy czym w jednym z końcowych rozdziałów autorka sama tłumaczy, że rozpatrywanie tej w kategoriach prawdy i fałszu jest nieporozumieniem.



„Księgi Jakubowe” mają w istocie kilku bohaterĂłw, lecz niewątpliwie najwaĹźniejszym jest Jakub Frank, załoĹźyciel mesjańskiej sekty Ĺşydowskiej, a takĹźe jej lider i samozwańczy zbawca. Nie jest to jednak książka w Ĺźadnym razie biograficzna, autorka śmiało wplata wątki fantastyczne, ale teĹź oddaje ducha epoki, chociaĹźby poprzez sięgnięcie do ĹşrĂłdeł.

Niestety, niezbyt zrozumiała jest powierzona przez nią rola księdzu Benedyktowi Chmielowskiemu i ElĹźbiecie DruĹźbackiej, Ăłwczesnej poetce. MoĹźna odnieść wraĹźenie – do czego Olga Tokarczuk poniekąd sama się przyznaje – iĹź te osoby ją po prostu oczarowały i niejako „na siłę” zostały „doczepione” do „Ksiąg”, mimo Ĺźe fabuła nie straciłaby właściwie niczego w sytuacji braku wątkĂłw związanych z tymi postaciami.

Pewnym nieporozumieniem jest takĹźe warstwa edytorska książki – szereg zarzutĂłw moĹźna postawić pod adresem czcionki czy wykroju stron, i nie da się całej winy scedować na wymogi autorki w zakresie oprawy całości.

„Księgi Jakubowe” to książka bardzo dojrzałego i wraĹźliwego piĂłra, nie wolnego od erudycji oraz woli do dzielenia się tąże. Z pewnością nie kaĹźdy czytelnik doceni urok tego dzieła, wielu wzburzy się na nieprawomyślność autorki (niestety mającą bardzo silne zakorzenie w faktach). Całość stanowi jednak dzieło, ktĂłrego lektura dostarcza wiele przyjemności.