China MiĂŠville - Dworzec Perdido

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Dworzec Perdido (Perdido Street Station) Autor: China MiĂŠville Ilość stron: 647 Wydawnictwo: Zysk i S-ka Rok wydania: 2003 Cena: 45 PLN

W Nowym Crobuzon pojawia się kaleki przybysz z mieszkiem pełnym złota i zleceniem, którego nie sposób wykonać. Za jego sprawą miasto dostaje się w szpony niepojętego terroru, a losy milionów obywateli zależą od garstki renegatów.

Jedną z największych wad szeroko rozumianej literatury fantastycznej jest, o słodki paradoksie, jej wtĂłrność, uderzające niejednokrotnie podobieństwo między pozycjami zupełnie róşnych autorĂłw, czy to w warstwie fabularnej, czy to w sposobie kreacji świata, czy teĹź jednym i drugim zarazem. I choć wręcz z definicji pisarzy wkraczających na pole tego gatunku winna cechować niebagatelna, niebanalna wyobraĹşnia, to niejednokrotnie okazuje się, iĹź nie są oni zdolni do niczego więcej jak zwykłej odtwĂłrczości, „tworzenia” kolaĹźy z wcześniej wydanych pozycji i opatrywania ich własnymi nazwiskami. I zapewne ta przypadłość niejednokrotnie skazuje fantastykę na pogardliwe prychnięcia krytykĂłw i estetĂłw z tzw. SalonĂłw, spychających ją do podrzędnego getta artystycznie mało wymagających. Na szczęście Ăłw nimb drugorzędności nie zraĹźa wielu prawdziwie zdolnych – i oryginalnych – pisarzy, a jednym z nich niewątpliwie jest China MiĂŠville.

„Dworzec Perdido” nie rozpoczyna się Ĺźadnym efektownym wydarzeniem, w rodzaju narodzin krĂłla czy walki na śmierć i Ĺźycie ze smokiem/liczem/czarnoksiężnikiem/innym-tyleĹź-paskudnym-co-złym-tałatajstwem. Przeciwnie, obdarza on czytelnika scenką rodzajową z Ĺźycia swoistej bohemy Nowego Crobuzon, a konkretnie „chałupniczego” naukowca Isaaca Dana der Grimnebulina (trzeba przyznać, iĹź personalia owe są naprawdę imponujące i długo się zastanawiałem nad tym, czy Autor kieruje „puszcza oko” w moją stronę, czy teĹź w chwili opatrywania swego bohatera imieniem znajdował się w jakimś dziwnym nastroju) oraz artystki-rzeĹşbiarki obdarzonej rĂłwnie rozbudowanym imieniem Lin. Tylko warto zauwaĹźyć, iĹź jest to osoba tworząca przy uĹźyciu... własnych wydzielin, acz od razu śpieszę z wyjaśnieniem, Ĺźe mowa jest o istocie o ciele ludzkiej kobiety (choć ona akurat obraziłaby się na takie antropocentryczne określenie) i głowie skarabeusza. Ten międzygatunkowy związek bynajmniej nie ma charakteru wyłącznie platonicznego, co zresztą jest tematem przewodnim pierwszych kilkunastu stron książki.



Od razu pragnę jednak uspokoić czytelnikĂłw obawiających się tolkienowskiej Jane Austen – dane im będzie bowiem uświadczyć takĹźe „zwykłej”, wcale interesującej akcji, od ktĂłrej, zapewniam, trudno będzie się oderwać, mimo wcale nieskromnej objętości książki. Zresztą jest bardzo ciekawe warsztatowo, jak autor przeplata kolejne wątki ze sobą, sięgając po dawno juĹź zarzuconą konstrukcję szkatułkowego snucia fabuły, ani na chwilę nie pozwalając czytelnikowi poczuć się znuĹźonym, a zarazem zachowując wewnętrzną spĂłjność całej opowieści.

Dla mnie szczegĂłlnie istotnym walorem „Dworca” jest jednak zupełna suwerenność świata w nim przedstawionego. Miłośnik czy to Tolkiena, czy to Dicka, sięgając po tą pozycję nie znajdzie w niej jakichkolwiek nawiązań do lubianych przez siebie książek, zarazem nie mogąc potraktować tego jako wady. I choć koncepty angielskiego pisarza niejednokrotnie mogą wydać się wręcz dziwaczne, to nie sposĂłb im odmĂłwić wewnętrznej logiki, razem zaś tworzą one zupełnie komplementarną całość. Ot, choćby struktura społeczna Nowego Crobuzon – ani przez moment nie sprawia ona wraĹźenie nieprawdopodobnej, jej historia jest jak najbardziej wiarygodna, a doszukujący się uproszczeń i „drĂłg na skrĂłty” muszą bezradnie rozłoĹźyć ręce wobec bardzo sprytnych „unikĂłw” ze strony autora, a to w postaci Momentu czy biotaumaturgii.

„Dworzec Perdido” jest bardzo przyjemnym zaskoczeniem, pozwalającym trwać w wierze w siły ludzkiego umysłu i wyobraĹşni, zdolnych otworzyć przed kaĹźdym chętnym bramy do innych światĂłw, jakĹźe odmiennych od znanej nam codzienności, a zarazem jak bardzo podobnych. A doprawdy warto udać się do Nowego Crobuzon i ujrzeć je na własne oczy!