Charles Stross - Accelerando

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Accelerando Autor: Charles Stross Ilość stron: 412 Wydawnictwo: MAG Rok wydania: 2009 Cena: 35 PLN

Literatura science-fiction zbyt często powtarza utarte klisze, przez co „cieszy się” ona opinią łatwej i niezbyt ambitnej. Przyjmuje to często postać samospełniającej się przepowiedni, bowiem co zdolniejsi autorzy niejednokrotnie „uciekają do środka”, sięgają po inne gatunki, byle ich twĂłrczości nie sklasyfikowano jako „czystego sci-fi”. Czasami zresztą dokonuje się to z dobrym skutkiem dla rozwoju danego pisarza, czasami jednak w wyniku tego zabiegu powstają książki dość błahe i płytkie, ze szkodą tak dla twĂłrcy, jak i całego gatunku. Odwaga jest bowiem cechą, ktĂłrą posiadać winni nie tylko Ĺźołnierze, nie tylko przedstawiciele róşnych słuĹźb mundurowych, ale artyści takĹźe. A Charles Stross jest niewątpliwie odwaĹźnym człowiekiem.

Cyberpunk ma bowiem opinię wyjątkowo konserwatywnego podgatunku science-fiction – sięgając po typową książkę z tego nurtu moĹźemy z dużą dozą pewności załoĹźyć, iĹź jej głównym bohaterem będzie przedstawiciel marginesu skomercjalizowanego społeczeństwa tudzieĹź naukowiec o ideałach szlachetniejszych od otoczenia. Z rĂłwnie dużą dozą pewności moĹźna snuć prognozy co do linii fabularnej oraz zakończenia takowego „dziełka”. Z pewną ostroĹźnością zabierałem się więc do lektury „Accelerando” wcześniej mi nieznanego twĂłrcy, skrycie obawiając się kontaktu z „papką”, ktĂłrą przetrawię, a następnie o ktĂłrej zapomnę.

„Accelerando” tak naprawdę nie jest powieścią, lecz raczej zbiorem dziewięciu opowiadań, choć teĹź niezbyt spełniającym standardy takowego, gdyĹź zachodzi między nimi relacja wynikania chronologicznego i fabularnego. Okoliczność ta, zdawałoby się, uprawniałaby do postawienia sugestii, iĹź przedmiotem koncentracji uwagi autora będą pewne wycinkowe zagadnienia, unikać zaś on będzie bardziej ogĂłlnych refleksji. Tymczasem jest zupełnie odwrotnie.

Charles Stross dość odwaĹźnie sobie poczyna przy snuciu futurologicznych rozwaĹźań wiążących się tak z rozwojem ludzkiej (i nie tylko) cywilizacji oraz tego, co zwykło się określać mianem natury człowieka. Jest on przekonany, iĹź postęp technologiczny odmieni znany nam świat bardziej, niĹź miało to miejsce kiedykolwiek wcześniej, acz abstrahuje on od kwestii dokonywania oceny wektora tych przemian. Ciekawa jest miara, przy pomocy ktĂłrej datuje on wydarzenia, niejako zwykły kalendarz dzienny spychając na ubocze – otóş wyznacznikiem upływu czasu staje się ilość jednostek operacji na sekundę na gram materii. Bo to informacja, jej transfer jego zdaniem będzie główną dominantą dwudziestego pierwszego stulecia.



Z kolei pisarz jest nieco niedbały przy konstruowaniu wątkĂłw fabularnych poszczegĂłlnych opowiadań, zdawały mi się one nieco uproszczone, zanadto przewidywalne i powierzchowne. Konieczność konstruowania opowieści „od nowa” przy okazji kaĹźdego rozdziału negatywnie wpływa na ich głębię, zwłaszcza przy duĹźej ilości refleksji natury bardziej zgeneralizowanej, ktĂłre autor pragnie przekazać. Stross chyba zanadto dał się porwać tytułowemu przyśpieszeniu, co doprowadziło do niepotrzebnego pośpiechu.

Na niekonwencjonalność recenzowanej pozycji wpływa też temat rozważań. Autor nie boi się bowiem podjęcia zagadnień ekonomicznych czy prawnych, co jest dość nietypowe dla cyberpunku, koncentrującego się raczej na kwestiach obyczajowości, religii czy polityki. Co więcej, czyni to w sposób wdzięczny i świadczący o sporej dozie wiedzy jak i wyobraźni, co w przypadku twórców hard sci-fi wcale nie jest takie oczywiste.

Nieco zaś raziło mnie podejście do innych sfer przyszłości. Autorowi zbyt często zdarza się „puszczać oko” do czytelnika, zanadto pozwala on sobie na groteskę czy zwykłą złośliwość pod adresem czasĂłw współczesnych, przez co jego wizja traci trochę na prawdopodobieństwie. A wbrew pozorom jest to wcale powaĹźny zarzut pod adresem literatury fantastycznonaukowej.

„Accelerando” wbrew dość przejrzystej konstrukcji nie jest pozycją łatwą. Starszemu czytelnikowi trudno będzie oswoić się z językiem książki, ktĂłry wręcz roi się od terminĂłw z Ĺźargonu właściwego dla informatykĂłw, szczegĂłlnie związanego z Internetem, nawet w rozmowach na tematy prawne czy religijne. Z kolei młodszy czytelnik, intuicyjnie „czujący” kwestie związane z Globalną Pajęczyną, moĹźe mieć problem ze zrozumieniem szeregu wątkĂłw odwołujących się do wiedzy ogĂłlnej, właściwej jednak bardziej dla erudyty niĹź osoby z maturą. Niemniej warto podjąć trud, gdyĹź mimo wielu wspomnianych powyĹźej, jak teĹź i pominiętych dyskretnym milczeniem brakĂłw niniejszej książki, sam koncept twĂłrcy znacząco wybija się z zalewu całego cyberpunkowego przeciętniactwa, pozwalając na nowo uwierzyć, iĹź literatura science fiction nie skończyła się wraz z Dickiem i Lemem.