Ann Leckie - Zabójcza sprawiedliwość

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : ZabĂłjcza sprawiedliwość (Ancillary Justice) Autor: Ann Leckie Ilość stron: 480 Wydawnictwo: Muza Rok wydania: 2015 Cena: 39,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2018-11-04 Ocena: 75/100

Najlepsza space opera ostatnich lat, zdobywczyni wszystkich najwaĹźniejszych nagrĂłd literackich z dziedziny fantastyki. W odległej przyszłości znaczną częścią zamieszkanego kosmosu rządzi Imperium Radch, gdzie władzę absolutną sprawuje Anaander Mianaai, jedna osoba w tysiącach ciał, wszechobecna i niemal wszechwiedząca. Najsprawniejsi jeńcy wzięci do niewoli na podbitych planetach zostają zamienieni w serwitory - pozbawieni własnej osobowości, stanowią przedłuĹźenie sztucznych inteligencji dowodzących okrętami wojennymi. Zdawałoby się, Ĺźe SI jednego z tych okrętĂłw, „Sprawiedliwości Toren”, dysponująca setkami oczu i uszu serwitorĂłw, łatwo moĹźe utrzymać porządek na podbitej planecie. Jednak wskutek skomplikowanej intrygi wybuchają zamieszki, ulubiona oficer „Sprawiedliwości Toren” zostaje niesprawiedliwie oskarĹźona i skazana na śmierć, a sam okręt ulega zniszczeniu. PrzeĹźywa tylko jeden serwitor, cząstka sztucznej inteligencji w ludzkim ciele. Odtąd Breq, bo takie przybrała imię, okaleczona psychicznie i emocjonalnie, szuka zemsty na tyranie, ktĂłry pozbawił ją wszystkiego. W trakcie tych poszukiwań odkrywa przeraĹźającą prawdę o rozłamie w zbiorowym umyśle samego władcy...

Tzw. kosmiczne opery w odróşnieniu od „twardej” science fiction zwykły cechować się w najlepszym razie obojętnym stosunkiem wobec wiedzy naukowej, z reguły zaś swoistym wybieraniem sobie z niej co bardziej atrakcyjnych koncepcji (jak np. tunele czasoprzestrzenne) i rażącym lekcewaĹźeniem wobec przewaĹźającej części jej prawideł, z prędkością światła na czele. Czasami jednak – rzadko – zdarzają się ścieĹźki pośrednie – abstrahujące od nauk przyrodniczych, jednakĹźe z niemałym zainteresowaniem podchodzących do bardziej, hm, socjologicznych zagadnień związanych z gwiezdnymi podróşami. Jedną z takich powieści jest zaś „ZabĂłjcza sprawiedliwość”.

W odróşnieniu od twĂłrczości Ursuli K. Le Guin autorka tej książki nie podnosi interesujących ją tematĂłw wprost (przy czym pragnę wyraĹşnie zaznaczyć, Ĺźe w Ĺźadnym razie nie naleĹźy tego traktować jako zarzutu pod adresem dorobku nestorki sci-fi), lecz raczej „przemyca” niektĂłre wątki, nade wszystko wywracając na nice przyjęte konwenanse.



Najlepszym tego przejawem jest żeńskoosobowa narracja, jak też i fakt, że choć właściwie już na pierwszych stronach nawiązuje ona do zagadnienia płci (i jej udanej bądź nie identyfikacji), to na dalszych kartach adresat podmiotu lirycznego nie napotyka ani jednej postaci, którą mogłaby określić mianem mężczyzny czy chociażby samca. Co jeszcze bardziej frapujące, kompletnie nie zgłębia ona tego wątku, jego zagadkowość pozostawiając domysłom czytelnika.

Mało tego jednak, sam wątek główny również jest intrygujący. Amerykańska pisarka sięga po tradycyjny dość motyw kryminalny, lecz przedstawione przez nią rozwiązanie jest jednak zaskakujące, mimo że stanowi pewną wariację opowieści znanych już choćby w czasach Hitchcocka.

„ZabĂłjcza sprawiedliwość” to lektura momentami daleka od lekkości, przyczyną tego jest jednak fakt, Ĺźe jak na space-operę jest to pozycja wcale ambitna, aspirująca do pewnej ponadczasowości. Opowieści o kosmicznych podróşach dla wzbudzenia u czytelnika fascynacji nie wymagają laserowej scenografii, co potwierdza właśnie przedmiotowa książka.