Lucius Shepard - Smok Griaule

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Smok Griaule (The Dragon Griaule) Autor: Lucius Shepard Wydawca: MAG Rok wydania: 2012 Ilość stron: 432 Cena: 45 PLN

Jak często czytujemy popularną w dzisiejszych czasach fantastykę i witamy ponownie w świecie powielających się schematĂłw? Baśniowe krainy, epickie wojny, szlacheckie pojedynki, magia i szermierka oraz historia miłosna w tle. Czasami wręcz woła się ku niebu o powiew świeĹźości, o coś nowego. Niedawno wydany w naszym kraju „Smok Griaule” spełnia nasze prośby – czy jednak spełnia je tak jakbyśmy sobie tego Ĺźyczyli?

„Smok Griaule” nie posiada jednej, konkretnej linii fabularnej kontynuowanej przez całą objętość książki. Zamiast tego autor nam serwuje antologię luĹşno powiązanych ze sobą historii. Dlaczego luĹşno powiązanych? Dlatego, Ĺźe wszystkie posiadają jeden wspĂłlny element – tytułowego smoka Griaule.

Zacznijmy jednak od samego początku. Świat przedstawiony w książce można uznać za w pełni fantastyczny i niezbyt odbiega on od tego, co pokazują nam dziesiątki, a nawet setki innych dzieł (a wspominam o tym, ponieważ świeżość w końcu miała być najmocniejszą stroną opisywanej przeze mnie książki). Mamy ogromny, przesiąknięty magią świat, zaś praktycznie cała książka kręci się wokół jednej wioski, która powstała na... smoku. Tytułowy Griaule to prastare monstrum, które stoczyło wojnę z arcymagiem. Smoczysko wojnę przegrało, jednakże nie zostało zgładzone. Mag miast zaszlachtować demona (tak właśnie postrzegane są smoki w uniwersum Sheparda) postanawia go uśpić, po czym sam odchodzi nie pozostawiając po sobie śladu. Smok zaś coraz bardziej porasta mchem. Jego życie w symbiozie z naturą nie przeszkadza mu jednak władać swoimi mocami parapsychicznymi i to właśnie wokół nich skupia się akcja.

Griaule bowiem nie jest do końca uśpiony. Nie moĹźe się poruszyć, zionąć ogniem czy wykonać najmniejszego ruchu, jego organizm jednak Ĺźyje, a on sam potrafi kontrolować ludzkie umysły. Tu właśnie ujawnia się to, co jednym sprawnym ruchem ręki odcina „Smoka” od reszty książek fantasy, z jakimi na co dzień się spotykacie, a o czym boleśnie przekonuje nas juĹź pierwsza historia z antologii.



Skupiając się wokół pierwszej opowieści trzeba przyznać, Ĺźe kosmetycznie książka stoi na bardzo wysokim poziomie. Nie inaczej jest z pomysłowością autora, kto by w końcu pomyślał, Ĺźeby umieścić akcję opowiadania w samym środku smoczego organizmu. Ba! Kto by teĹź mĂłgł przypuścić, Ĺźe organizm ten będzie miał swĂłj zupełnie odmienny świat. Świat zamieszkiwany przez mutanty i potwory, świat przepełniony magią i tajemnicami. Tak właśnie bowiem wygląda wnętrze naszego Griaule'a. Nie dajmy się jednak zwieść – na tym kończy się cała fantazja, a autor przechodzi do przedstawiania marnie rozwijającej się akcji, prowadzi nas przez mniej lub bardziej szokujące sceny, a wszystko po to, by w końcu dać kiepskie zakończenie i przejść do następnej opowiastki. Zdecydowanie nie tak miało być.

Książka nadaje się do wywoływania obrzydzenia. Tak odbieram właśnie „dzieło” Sheparda. Mimo całej, iście magicznej otoczki to, co tak naprawdę otrzymujemy, to historie mające raz po raz wytknąć wszystkie wady człowieka oraz najbardziej prymitywne i najobrzydliwsze zakamarki ludzkiej duszy i ciała. Zaczyna się nie najgorzej, bo od nienawiści, zazdrości czy pychy. Standard, nie pierwszy raz się z tym spotykamy. Problem w tym, Ĺźe kaĹźda kolejna kartka pogłębia wręcz depresyjne spojrzenie na istotę ludzką. Narkotyki, dziki, nieposkromiony seks czy żądza władzy i mordu. Gdyby tego było mało, doświadczymy rĂłwnieĹź pozbawionej jakichkolwiek ludzkich odruchĂłw orgii seksualnej w wykonaniu przećpanych, człekopodobnych istot, ktĂłre śmiało moĹźna porĂłwnywać do ludzi pierwotnych. Czy tak właśnie miała prezentować się książka?

Po przebrnięciu przez pierwszą historię myślałem, że będzie lepiej. Jakże negatywne było me zaskoczenie, gdy zorientowałem się, że autor brnie dalej w tą pozbawioną sensu kąpiel krwi. Brutalne morderstwa, okultyzm, a następnie ponownie wyuzdane sceny kipiące obrzydzeniem. Co prawda nie doprowadziło mnie to do obrzydzenia w pełnym znaczeniu tego słowa, jednak z przykrością stwierdzam, że tego typu materiał męczy bardzo szybko. No i oczywiście zwykłe czytelnik nie będący zaznajomiony z tak ekstremalną estetyką poczuje realne obrzydzenie, a nawet ostatni posiłek, niebezpiecznie zbliżający się do przełyku.

To właśnie sprawia, Ĺźe całą antologię czyta się bardzo ciężko. Oczywiście nie ciężko w takim znaczeniu tego słowa, z jakim spotkać się moĹźemy przy zaznajamianiu się z „Silmarilionem” Tolkiena czy „Lodem” Dukaja. Mowa tu o sytuacji, w ktĂłrej czytelnik dochodzi do wniosku, Ĺźe najnormalniej w świecie nie chce mu się kontynuować lektury, ktĂłra nie dość, Ĺźe niczym nowym nie zaskakuje, to na dodatek prĂłbuje szokować, przez co zanudza.

Czy zatem „Smok Griaule” jest książką godną polecenia? Z całą pewnością na uznanie zasługuje sam pomysł umieszczenia smoka w całej antologii oraz wykreowanie ciekawego świata z jeszcze ciekawszym bestiariuszem. Dodatkowym plusem jest to, Ĺźe poszczegĂłlne opowiadania są krĂłtkie, przez co zbędnie się nie rozciągają. Nie przynosi to jednak zamierzonego efektu, gdyĹź miast zainteresować czytelnika, autor raz po raz serwuje mu kolejny, wydłuĹźony na siłę opis wyjątkowo niesmacznego aktu seksualnego czy brutalnego morderstwa. Książka przez kilka pierwszych stron naprawdę zachwyca, następnie zachwyt przeradza się w obrzydzenie, zaś juĹź po chwili, aĹź do samego końca przytłacza nas nuda i powtarzalność tego samego schematu. Odpowiadając na zadane z początku pytanie - „Smok Griaule” z pewnością jest tym, czego nie moĹźemy doświadczyć na co dzień w literaturze fantasy, ale rĂłwnieĹź nie jest tym czego – przynajmniej ja – oczekiwałem. MĂłwiąc krĂłtko – zmarnowany potencjał.

Książka otrzymuje 4 w dziesięciostopniowej skali wg Huntera.

Plusy:

świat

tytułowy Griaule z wyszczególnieniem ciekawego opisu świata wykreowanego w jego wnętrznościach

krĂłtkie opowiadania...

Minusy:

… z czego kaĹźde kolejne okazuje się coraz gorsze, autor skupia się wyłącznie na szokowaniu czytelnika

powtarzający się w kółko spektakl brutalności nie niosący za sobą jakiegokolwiek przesłania, a jedynie pogłębiające się znużenie

---

Grzegorz „Hunter” Ĺťmuda
E-mail autora: hunter(at)sztab.com

---