Vernor Vinge - Ogień nad Otchłanią

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Ogień nad OtchłaniÄ (Fire Upon Deep) Autor: Vernor Vinge Ilość stron: 640 Wydawnictwo: Mag Rok wydania: 2021 Cena: 49 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2022-04-06 Ocena: 75/100

W dalekiej przyszłości liczne rasy zamieszkują wszechświat, gdzie potencjał umysłu zależy od jego położenia w przestrzeni: od superinteligentnych bytów Transcendencji, do ograniczonych rozumów Bezrozumnej Otchłani, gdzie mogą funkcjonować tylko proste umysły i równie prosta technologia.

Nikt nie wie, jaka dziwna siła podzieliła przestrzeń na te „strefy myśli”, ale gdy bojowe KrĂłlestwo Straumli uĹźyło jako broni antycznego artefaktu z Transcendencji, nieświadomie uwolniło przy tym niezwykłą potęgę, ktĂłra niszczy tysiące światĂłw i zniewala wszelką naturalną i sztuczną inteligencję. Uciekając przed zagroĹźeniem, rodzina naukowcĂłw z dwĂłjką dzieci zostaje pojmana przez SzponĂłw, obcą rasę Ĺźyjącą w surowej średniowiecznej kulturze i jest uĹźywana jako pionki w bezwzględnej walce o władzę. Składająca się nie tylko z ludzi misja ratunkowa musi uwolnić dzieci i odzyskać tajemnicę, ktĂłra moĹźe uratować resztę międzygwiezdnej cywilizacji.

NiedĹşwiedzią przysługą wyświadczoną przez twĂłrcĂłw Star Treka jest upowszechnienie antropomorficznego charakteru potencjalnych istot rozumnych w kosmosie. Owszem, mogą one mieć pociągłe uszy, pomarszczone nosy czy czoła, jednakĹźe niemal zawsze dysponują one czterema kończynami, jedną symetrią ciała – a w ogĂłle to tylko poprzebierani ludzcy aktorzy. O ile zaś Ĺźycie faktycznie istnieje poza Ziemią i jest ono zdolne do samoświadomości, to wcale nie musi przypominać nas, jak dowodzi autor „Ognia nad Otchłanią”.

Pierwotnie nie jest łatwo zorientować się fabule omawianej książki, jest to jednak „zasługa” przyzwyczajenia do określonego postrzegania świata. W konsekwencji czytelnik nawet uświadamiając sobie, iĹź narrator jest istotą obcego gatunku – co zresztą w Ĺźadnym stopniu nie stanowi niespodzianki – to łatwo moĹźe się nabawić konfuzji, wszystko to zaś chociaĹźby z racji na jego ściśle indywidualistyczny charakter.



Z perspektywy czasu mało które rozwiązanie fabularne okazuje się szokująco oryginalne, lecz podczas lektury nie jest trudno nie zachwycić się faktem, że koncepty Vernora Vingego wydają się zupełnie niewymuszone, a zarazem pozostają one suwerenne i równoprawne popularniejszym kliszom. Tak się kiedyś tworzyło fantastykę!

W pewnym momencie łatwo przyłapać się na pragnieniu jeszcze większej różnorodności, czy to w zakresie kosmicznej fauny, czy to istoty galaktycznych społeczeństw, o fizyce pozwalającej oszukać einsteinowskie prawidła nie wspominając. Jest to niemałe osiągnięcie zważywszy na wszak całkiem godne gabaryty całości.

„Ogień nad Otchłanią” to książka kładąca nacisk na pierwsze pytania towarzyszące ludzkiej eksploracji kosmosu, choć udzielająca jednoznacznej odpowiedzi na pierwsze z nich („czy jesteśmy sami?”). Część z jej odpowiedzi dalekich jest od ponadczasowości, trudno jednak zarzucić im rĂłwnieĹź wtĂłrność bądĹş banalność. Uświadamia ona jednocześnie, jak wiele ścieĹźek nie zostało jeszcze spenetrowanych przez literatĂłw – i nie tylko nich.