Salman Rushdie - Czarodziejka z Florencji

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Czarodziejka z Florencji (The Enchantress of Florence) Autor: Salman Rushdie Ilość stron: 398 Wydawnictwo: Dom Wydawniczy REBIS Rok wydania: 2008 Cena: 39,90 PLN

Na dwór mogolskiego cesarza Akbara w Sikri przybywa złotowłosy cudzoziemiec, Mogor dell'Amore. Przywozi list od angielskiej królowej Elżbiety, a także - i przede wszystkim - nieprawdopodobną opowieść, która zaczyna absorbować cesarza i staje się obsesją całego miasta. Czy jest prawdziwa? Czy jej bohaterka, zaginiona księżniczka Qara Köz, istniała naprawdę, i kim jest człowiek nazywający siebie Mogołem Miłości? A jeśli zmyśla, czy zapłaci za swe kłamstwa najwyższą cenę?

Mogłoby się zdawać, iĹź Salman Rushdie jest juĹź zmęczony światem, ktĂłry od przeszło sześćdziesięciu lat ma moĹźność obserwować, światem, ktĂłry Ĺźywi wobec niego samego uczucia nie tylko uwielbienia i szacunku dla jego talentu, ale takĹźe gorącej nienawiści pałającej żądzą mordu. Co więcej, światem stałym w swych szaleństwach, a jeśli jednak moĹźna spostrzec jakieś zmiany, to wyłącznie na gorsze. Mogłoby się więc zdawać, iĹź indyjski pisarz zapragnął uciec do innego świata, lepszego, wspanialszego, znanego z czasĂłw dzieciństwa – baśniowego.

„Czarodziejka z Florencji” zaczyna się jak baśń – opowieścią o władcy odległego w czasie i przestrzeni krĂłlestwa, jak i opowieścią o dzielnym i zdolnym do cudĂłw podróşniku. Gdy zaś te dwie postacie się spotkają ze sobą, poznamy i opowieść o orientalnej księżniczce i trzech przyjaciołach, ktĂłrych losy wzajemnie się ze sobą splatają. Baśń jak się patrzy.

Czy jednak aby na pewno to baśń, którą przeczytać można dziecku przed zaśnięciem, a właściwie ze względu na dość obfite rozmiary kolejną jej część? Ja swej (hipotetycznej, póki co) pociesze w trosce o dobry sen takowej lektury jednak bym oszczędził.



Dlaczego? Jako powĂłd moĹźna by wskazać dość obsceniczny język, wulgarny nawet na tle poprzednich dzieł kontrowersyjnego pisarza, ktĂłrych bohaterowie przecieĹź niejednokrotnie uĹźyć potrafili słów bardzo soczystych, rzec by moĹźna nieliterackich. Innym potencjalnym powodem mĂłgłby być cały szereg odniesień do seksu, choć od razu pragnę uprzedzić, iĹź nie znajdziemy tu opisĂłw „gimnastycznych”, w Ĺźadnym razie dzieła Rushdiego nie naleĹźy traktować jako uwspółcześnionej „Kamasutry”, to nie ten rodzaj literatury. Niemniej jest to waĹźna sfera „Czarodziejki” i nie moĹźna jej nijak zignorować czy „obejść”.

Tak naprawdę jednak o „dojrzałości” tego dzieła decyduje nie język, ktĂłrym posługują się bohaterowie, nie wszechobecna cielesność, ale problematyka podjęta przez autora. Ta bowiem jest wciąż ta sama – miłość, kwestia Boga i religii (jakĹźe prawdziwe jest zdanie, iĹź nikt nie rozmyśla o Istocie NajwyĹźszej więcej od ateistĂłw) czy zetknięcia kultur. Prezentowana epoka moĹźe być inna, podobnie jak opisywane krainy, niemniej pewne tematy zawsze i wszędzie są aktualne, warte rozwaĹźenia i spojrzenia nań z jeszcze innej perspektywy. A to prawdziwa specjalność Rushdiego.

Bardzo przekonująca jest teĹź kreska autora, przy pomocy ktĂłrej maluje on przed oczyma czytelnika nawet najbardziej nieprawdopodobne, sprzeczne z logiką i rozsądkiem wydarzenia i światy – a dodajmy, iĹź wcale nie są one znĂłw tak bardzo nieprawdopodobne, tło bowiem ma solidne podwaliny osadzone w historii, z ktĂłrej erudyta-Rushdie całkiem obficie czerpie. Kunszt pisarza po raz kolejny dał znać o sobie!

Jakkolwiek najnowsza pozycja w dorobku Salmana Rushdiego wcale baśnią nie jest, to bez wątpienia pisarz ten jest czarodziejem, magiem słowa, stworzycielem światĂłw! I choć juĹź raz tu określiłem go mianem „indyjskiego”, to dzieło to stanowi owoc multikulturalnej formacji autora, zetknięcia się ze sobą kilku zupełnie róşnych wraĹźliwości i tradycji literackich. A Ĺźe jego warsztat mĂłgłby być wskazywany jako wzĂłr, „Czarodziejkę z Florencji” traktować moĹźna jako jeszcze bardziej dorosłą wersję „Baśni z tysiąca i jednej nocy”.