Rosemary Sutcliff - Dziewiąty Legion

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: DziewiÄ ty Legion (The Eagle of the Ninth) Autor: Rosemary Sutcliff Wydawca: TELBIT Rok wydania: 2011 Ilość stron: 288 Cena: 36 PLN

Rosemary Sutcliff (ur.1920, zm.1992) była brytyjską pisarką specjalizującą się w literaturze historycznej oraz młodzieĹźowej. Jak sama niegdyś Ĺźartobliwie powiedziała, jej książki adresowane są do wszystkich dzieci od ośmiu do osiemdziesięciu ośmiu lat. We wczesnym dzieciństwie zachorowała na nieuleczalną chorobę, powoli wyniszczającą jej organizm, ktĂłra przykuła ją do wĂłzka inwalidzkiego. Trudne chwile starała jej się umilić matka, ktĂłra z zamiłowaniem opowiadała cĂłrce o czasach świetności GrekĂłw i Rzymian, a takĹźe recytowała niezliczone legendy celtyckiego i germańskiego pochodzenia. To właśnie ten okres najbardziej przyczynił się do ukierunkowania zainteresowań Rosemary, ktĂłra następnie wykorzystała zasłyszane opowieści w pracy nad swoimi książkami. Zadebiutowała w roku 1950, wydając „The Chronicles of Robin Hood”, a następnie w bardzo krĂłtkim czasie „The Queen Elizabeth Story”.

Sutcliff była bardzo płodną pisarką. Zdobyła wielkie uznanie w oczach krytykĂłw oraz licznej rzeszy czytelnikĂłw, poniewaĹź przyczyniła się do spopularyzowania wielu poematĂłw i legend, ktĂłrych oryginalne wersje ze względu na mało przystępną formę, nie są atrakcyjne dla szerokiego kręgu odbiorcĂłw. WśrĂłd jej licznych książek moĹźna odnaleźć m.in. historie oparte na motywach wielu staroangielskich („Beowulf: Dragonslayer”) oraz celtyckich poematĂłw („Tristan and Iseult”), a takĹźe dzieł antycznych („The Wanderings of Odysseus”). Była laureatką wielu prestiĹźowych nagrĂłd, a w 1975 roku otrzymała tytuł Oficera Orderu Imperium Brytyjskiego. Jej najbardziej znaną powieścią jest „Dziewiąty Legion” – pierwszy tom serii książek historycznych, do ktĂłrej naleĹźy m.in. „Srebrna Gałąź” oraz „Niosący Latarnie”.

Akcja „Dziewiątego Legionu” osadzona jest w II wieku n.e., a więc w czasach, gdy znaczną część Brytanii posiadali we władaniu Rzymianie. Napływowi wrogich wojsk oparła się jedynie Kaledonia (dawna nazwa Szkocji), ktĂłrą odgrodzono od reszty Imperium Murem Antoniusa. Zapora ta okazała się jednak zbyt słaba wobec zamieszkujących tamte tereny PiktĂłw. Po wieloletnich walkach tubylcom udało się odbić z rąk najeĹşdĹşcĂłw znaczny obszar, spychając ich ku starszej fortyfikacji obronnej – Murowi Hadriana.

Marek Flawiusz Akwila, młody centurion przybywa do Iski Dumnoniorum (dawna nazwa Exeter), położonego w południowej części Brytanii rzymskiego fortu, by objąć nad nim dowodzenie. Choć miejscowa ludność wydaje się akceptować obecność okupantów, bardzo opornie się z nimi asymiluje i z trudem przyjmuje narzucony przez nich nowy porządek. Nie brak nawet i tutaj, wydawałoby się w bezpiecznym miejscu, odległym o wiele mil od źródła potencjalnego buntu, separatystycznych zrywów. W wyniku jednego z nich Marek zostaje poważnie ranny, a trwałe kalectwo będące skutkiem odniesionych obrażeń przekreśla jego dalszą karierę w legionie. Odpowiednio odznaczony i uhonorowany, lecz pozbawiony możliwości dalszego dowodzenia odchodzi z wojska i zamieszkuje u wuja.



Choć Brytania wydaje się być Markowi całkiem obca, łączy go z nią coś szczegĂłlnego. Wiele lat temu w tajemniczych okolicznościach zaginął Dziewiąty Legion „Hispana”, ktĂłrym dowodził jego ojciec. Miejscowi powiadają, Ĺźe ostatni raz widziano oddział, gdy wchodził na tereny PiktĂłw. Później słuch o nim zaginął, a wraz z nim przepadła statuetka orła, symbol legionu. Marek postanawia zapuścić się w niebezpieczne ostępy, by odkryć prawdę i zweryfikować wszystkie legendy, ktĂłre narosły wokół zniknięcia jego ojca.

Oś fabularna została skonstruowana na podstawie rzeczywistych wydarzeń. W roku 117 n.e. Dziewiąty Legion „Hispana” istotnie wyruszył do Kaledonii w celu stłumienia buntu PiktĂłw. Wiele setek lat później odnaleziono w Silchester bezskrzydłego rzymskiego orła, ktĂłry mĂłgł naleĹźeć do owego legionu. Istnieje wiele hipotez dotyczących zarĂłwno losĂłw samej wyprawy (odkryto dowody na to, iĹź nie cały oddział został rozbity), jak i dziwnego znaleziska (orzeł mĂłgł być częścią posągu jakiegoś bĂłstwa). Nie mniej jednak fakty te zainspirowały autorkę do stworzenia swojej własnej wizji tego wydarzenia.

„Dziewiąty Legion” jest podróżą w głąb tajemniczego i niebezpiecznego świata. Wraz z Markiem i jego przybocznym niewolnikiem Escą, czytelnik ma moĹźliwość przeniesienia się do krainy dzikiej, a zarazem fascynującej, pełnej nieznanych bĂłstw, barbarzyńskich plemion oddających się niezrozumiałym obrzędom religijnym. Prosty i przystępny język nie męczy, a płynność narracji i bogate słownictwo pozwalają na autentyczne poczucie złowrogiego klimatu nieprzebytych puszcz i panującej wszędzie atmosfery grozy. Niestety fabuła książki jest bardzo przewidywalna. Brakuje niespodziewanych zwrotĂłw akcji. Ma się wraĹźenie jakby głównym bohaterom zbyt łatwo się wszystko udawało, przez co ciężko o dreszczyk emocji podczas zagłębiania się w lekturę. Postaci rĂłwnieĹź nie są szczegĂłlnie złoĹźone. Nie cechują się zbyt głębokimi przemyśleniami. Jest to niestety minus powieści. Braki te rekompensuje na szczęście rewelacyjnie stworzony nastrĂłj i ogĂłlna myśl, zgodnie z ktĂłrą skonstruowana została oś fabularna. Książka porusza bowiem problem braku moĹźliwości porozumienia się ludzi wywodzących się z innych kręgĂłw kulturowych i stara się odpowiedzieć co moĹźe być tego przyczyną. Widać to wyraĹşnie chociaĹźby na przykładzie poniĹźszego fragmentu: „Esca tonął w zadumie ze wzrokiem utkwionym w dali.
- SpĂłjrz na futerał swojego sztyletu i ornament na nim wytłoczony – rzekł w końcu. – Widzisz ten ostry zawijas? A tu jest drugi, odwrĂłcony, jakby oba się rĂłwnowaĹźyły. Między nimi okrągły, mocno zarysowany kwiat. Całość powtarza się tu, tu i tu. Piękny ornament, nie przeczę, lecz w moich oczach tak samo nieuĹźyteczny jak zgaszona lampa (...) Esca sięgnął po puklerz, odłoĹźony na bok.
- A teraz popatrz na to umbo. Widzisz te wypukłe kręte linie, ktĂłre wypływają z siebie nawzajem, jak woda wypływa z wody i wiatr z wiatru, jak gwiazdy wędrujące po niebie i ruchome piaski na wydmach? To linie Ĺźycia. Człowiek, ktĂłry je nakreślił, posiadał Ĺźyciową wiedzę, do ktĂłrej klucz wyście juĹź dawno zgubili...o ile kiedykolwiek go mieliście. – Po raz wtĂłry spojrzał na Marka z powaĹźną miną. – Nie moĹźesz wymagać od wykonawcy tego puklerza, Ĺźeby godził się na panowanie człowieka, ktĂłry zrobił futerał twojego sztyletu (...) Budujecie kamienne mury warstwa po warstwie, wytyczacie proste drogi, wprowadzacie sądownictwo i rygor wśrĂłd Ĺźołnierzy (...) Ale my tego nie rozumiemy, bo wszystko to jest uporządkowane, a naszą rzeczywistością są swobodne linie, jak te zdobiące umbo tarczy.”

Książka adresowana jest przede wszystkim do osĂłb zainteresowanych historią lub takich, ktĂłre chcą poczuć ducha tych odległych czasĂłw za pośrednictwem języka Ĺźywszego i barwniejszego niĹź ten, ktĂłry charakterystyczny jest dla naukowych publikacji. Nie oznacza to oczywiście, Ĺźe wymagana jest szczegĂłlna wiedza. „Dziewiąty Legion” to książka dla młodzieĹźy. Czytelnik nie jest więc rzucany na głęboką wodę i zmuszany do wertowania encyklopedii, Ĺźeby zorientować się w temacie. Historia stanowi tu jedynie tło. Zasadniczą natomiast ideą jest prĂłba odpowiedzi na pytanie jak mogło wyglądać Ĺźycie w tamtych czasach. Wydanie wzbogacone jest o mapkę Brytanii z zaznaczonymi najwaĹźniejszymi miejscowościami i krainami geograficznymi (nazewnictwo zarĂłwno współczesne, jak i to z II wieku n.e) oraz o indeks wyjaśniający znaczenie wszystkich nazw własnych.

Książka otrzymuje 8 w dziesięciostopniowej skali wg Elleth.