Neal Stephenson - Ustrój świata

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: UstrĂłj świata Autor: Neal Stephenson Gatunek: ksiÄ Ĺźka przygodowa Wydawca: Wydawnictwo MAG Rok wydania: 2007 Ilość stron: 353 Cena: 25 PLN

Ciężko recenzować jest kolejne części cyklu bez znajomości poprzednich, a właśnie tego rodzaju niewdzięczne zadanie przypadło niĹźej podpisanemu w udziale. Jeśli więc ktoś uwaĹźa, iĹź jest to skandaliczne naruszenie zasad prawidłowego ocenienia dzieła, to właściwie juĹź w tym miejscu moĹźe zaprzestać dalszej lektury niniejszego artykułu, gdyĹź postanowiłem jednak podjąć się takowego wyzwania. Wyszedłem bowiem z przekonania, Ĺźe cykl cyklowi nierĂłwny – w przypadku jednych podział na części ma właściwie tylko charakter techniczny i sięganie po dalsze tomy bez zaznajomienia się z uprzednimi właściwie mija się z sensem (nie przymierzając moĹźna by tu wskazać jako przykład „Władcę pierścieni” czy rodzimą sagę o wiedĹşminie), w przypadku innych zaś poszczegĂłlne części są ze sobą powiązane luĹşno, najczęściej jedynie wspĂłlnymi bohaterami czy scenerią (vide, z pewnymi zastrzeĹźeniami, cykl poświęcony Światowi Dysku). Lektura „Ustroju świata” przekonała mnie zaś, iĹź jego autor – Neal Stephenson – jest wyznawcą drugiej szkoły, stąd i ma recenzja.

„UstrĂłj świata” jest trzecią, ostatnią częścią „Cyklu Barokowego”, ktĂłrego akcja, jak moĹźna wysnuć z samej nazwy, przypada na okres przełomu XVII i XVIII wieku, w jak najbardziej rzeczywistej scenerii Europy i Nowego Świata. Fabuła samego „Ustroju” koncentruje się wokół osoby Daniela Waterhouse’a, swoistego naukowca i myśliciela z Nowej Anglii przybywającego do Albionu w niespecjalnie naukowych celach, acz momentami zapoznamy się i z innymi wątkami.

Godzi się zauwaĹźyć, iĹź „Ustroju świata” nie moĹźna jednak uznać za przedstawiciela szeroko rozumianej fantastyki, chyba Ĺźe za taką uznamy wytwory wyobraĹşni pisarza, acz prowadziłoby to do absurdu klasyfikowania jako takiej całej literatury. Jeśli ktoś oczekiwałby jakiejkolwiek magii, nadprzyrodzonych zjawisk czy bon motĂłw padających z ust przedstawicieli róşnorakich mniejszości gatunkowych to srodze się rozczaruje. Być moĹźe li tylko tzw. złoto Salomona mogłoby aspirować do miana niecodziennego, ale autor i tak podsuwa, niby mimochodem, jak najbardziej racjonalne i zdroworozsądkowe wytłumaczenie istnienia tegoĹź.



Na dużą pochwałę zasługuje sposób oddania realiów wczesnoosiemnastowiecznej Anglii, ówczesnych uwarunkowań politycznych, naukowych, społecznych i religijnych. Jakkolwiek szereg tych elementów nie odgrywa jakiejkolwiek roli dla biegu fabuły, niemniej pozwala lepiej się wczuć w klimat tamtych czasów.

Niestety Ăłw benedyktyński trud autora stanowi zarazem o największej słabości tej książki, a mianowicie iście ślamazarnym tempie rozwoju akcji, przez większą część tej pozycji tak naprawdę nic się nie dzieje, a jeśli juĹź się zdarzy, to po chwili ponownie następuje spowolnienie. Gdyby więc „UstrĂłj świata” klasyfikować jako książkę przygodową (do czego osobiście byłbym skłonny), ową powolność naleĹźałoby traktować jako wielki feler.

Do gustu przypadły mi wielce dialogi, ktĂłre są prawdziwą perełką recenzowanej pozycji. Ostrzegam wszakĹźe lojalnie, iĹź od razu naleĹźy się nastawić na istną szermierkę słowną, pełną zawoalowanych uszczypliwości i podtekstĂłw, przy ktĂłrych lekturze niejednokrotnie nasuwał mi się na myśl „Klub Pickwicka”. Jakkolwiek moĹźe dziwić taki sposĂłb prowadzenia rozmĂłw przez takĹźe przedstawicieli pośledniejszych stanĂłw, niemniej dla urody i kunsztu tychĹźe dysput moĹźna na to przymknąć oko.

„UstrĂłj świata” niewątpliwie jest dowodem wysokiej klasy warsztatu pisarskiego Neala Stephensona, jego bogatej wiedzy i pracowitości. Książce tej brakuje tylko jednego – zdolności zaciekawienia czytelnika, oderwania go od codziennego świata. Jeśli więc ktoś nie zakochał się we wcześniejszych częściach cyklu, to raczej i ostatnia nie podbije jego serca.