Christian Jacq - Ramzes Tom 3. Wielka Pani Abu Simbel; Pod akacją zachodu

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Ramzes Tom 3. Wielka Pani Abu Simbel; Pod akacjÄ zachodu (The Lady of Abu Simbel, Under the Western Acacia) Autor: Christian Jacq Ilość stron: 674 Wydawnictwo: ZYSK i S-KA Tom: 3 Rok wydania: 2010 Cena: 37,90 PLN

StaroĹźytny Egipt. Otoczone pustynią dziecko delty Nilu. Kraj piramid i wielbłądĂłw. Kraj wyznawcĂłw ojca Ozyrysa i matki Izydy. Egipt, kraj faraonĂłw… i kraj kronikarzy.

Najbardziej znanym wśrĂłd tych przedostatnich był Ramzes II, panujący w latach 1279-1213 przed naszą erą. To właśnie jego losy opisane są w trzytomowym pięcioksięgu autorstwa Christiana Jacq. Skąd taka nietypowa kombinacja? Ano stąd, Ĺźe wydawca zdecydował się na połączenie dwĂłch pierwszych części powieści i wydanie ich w formie jednej grubej książki. Taki sam los spotkał dwie ostatnie księgi. Podział ten wychodzi Ramzesowi na dobre, szczegĂłlnie, Ĺźe sprytnie maskuje pewną wadę całości o ktĂłrej nieco później. PĂłki co przybliżę to, co działo się do tej pory, jako Ĺźe przedmiotem właściwej recenzji będą jedynie dwie ostatnie księgi czyli Wielka Pani Abu Simbel i Pod Akacją Zachodu. Na samym początku czytelnik ma okazję poznać młodego jeszcze księcia Ramzesa i śledzić jego drogę ku koronie obu ziem Egiptu. Kolejnych kilkaset stron zajmują wydarzenia opisujące pierwsze lata panowania „Syna Światłości”. Trzecia księga nosi tytuł Bitwa pod Kadesz i w pełni skupia się na tym właśnie wydarzeniu.

Tutaj rozpoczyna się akcja recenzowanej pozycji. Losy bitwy nie przeważają o losach wojny. Konflikt egipsko-hetycki trwa, choć otwarte działania zbrojne zostają zastąpione zimną wojną wypełnioną akcjami wywiadowczymi i dyplomatycznymi. Ramzes jest już pełnokrwistym władcą, kochanym przez swój lud, podziwianym przez sojuszników i budzącym strach wrogów Egiptu. Akcja Wielkiej Pani Abu Simbel skupia się na próbach zażegnania zagrożenia hetyckiej inwazji. Oczywiście jest to jedynie główna oś fabularna. Obok niej, tak samo jak w częściach poprzednich, rozgrywają się liczne wydarzenia poboczne, z których większość stanowi kontynuację wątków z poprzednich części Ramzesa. W Pod Akacją Zachodu, księdze zamykającej długą historię życia Ramzesa, syna Setiego, opisane są ostatnie lata jego panowania. Faraon wybiera swego następcę i przygotowuje go do trudów związanych z ciężarem korony. Nie będzie chyba niespodzianką fakt, że koniec powieści łączy się z końcem życia Ramzesa.



Bohater umiera, przewracam ostatnią stronę, zamykam książkę i od razu nasuwa mi się pytanie – „no i?”. Pytanie, ktĂłre w nieco zamglonej formie towarzyszyło mi juĹź od lektury pierwszego tomu Ramzesa i ktĂłre skrystalizowało się dopiero po przeczytaniu całości. Powtarzam zatem, teraz świadom tego o co pytam – no i co? Ĺťył, rządził, był taki a nie inny, zrobił to i tamto a potem umarł – i co z tego? Zabrakło mi jakiegokolwiek morału, jakiejś głębi i szeroko pojętego polotu. Całość powieści liczy sobie grubo ponad tysiąc stron tekstu, po ktĂłrych przeczytaniu nie zostało mi w głowie zupełnie nic poza streszczeniem najwaĹźniejszych wydarzeń. Streszczeniem, ktĂłre o ironio, śmiało zmieściłoby się na dwĂłch stronach A4. Obszerność książki jest jej największą wadą. Autor rozpisuje się na temat mało istotnych, ba, często nawet zupełnie niewaĹźnych wydarzeń, na co z lubością poświęca kilkadziesiąt stron książki, po czym w dosłownie dwĂłch akapitach zamieszcza informację o śmierci dziecka Farona. Christian Jacq sprawdza się bardzo dobrze w roli kronikarza, niestety nie mogę napisać tego samego uĹźywając słowa pisarz. ZauwaĹźalnie zabrakło tego co nazywamy lekkością piĂłra i pewnej iskry, ktĂłre sprawiłby, Ĺźe trudno byłoby oderwać się od lektury. Przeciwnie, bywały chwile, gdy ciężko było przy niej wytrwać.

Inna niezwykle irytująca przypadłość Ramzesa to wszechobecne powtórzenia treści. Najpierw czytam, że faraon ma ochotę iść do świątyni pomodlić się do boga Amona, zaraz potem czytam jak faraon mówi swemu sekretarzowi, że ma ochotę iść do świątyni pomodlić się do boga Amona. Dwie strony dalej czytam jak faraon jest w świątyni i modli się do boga Amona, a już na następnej stronie czytam jak faraon opowiada swej małżonce, że fajnie było, kiedy wczoraj poszedł do świątyni i modlił się do boga Amona. Gdybym, co w końcu często się zdarza, zapomniał o tym jak faraon był w świątyni i modlił się do boga Amona, książka z chęcią mi o tym przypomni, gdy szpieg wyjawia komuś, że faraon był w świątyni, gdzie modlił się do boga Amona. Czy przesadzam? Jeżeli nawet - to co najwyżej o dwa pójścia do świątyni i modlenia się do boga Amona.

Kolejna rzecz, jaka nie przypadła mi do gustu, to przesadna pompatyczność towarzysząca Ramzesowi już od pierwszej części powieści, gdzie był jeszcze młodym chłopcem. Przez cały ten czas autor usilnie stara się udowodnić wszystkim jakim wielkim, potężnym, wspaniałym i nieskazitelnie sprawiedliwym człowiekiem był Ramzes II. Jacq jest ewidentnie zakochany w tej postaci, ale niestety - jest tą miłością wręcz zaślepiony. Otrzymujemy przez to czarno-biało-złoty świat, na którym są tylko ci całkiem źli, ci bezsprzecznie dobrzy i Ramzes - uosobienie cnót i zalet wszelakich. Oczywiście każdy może mieć inne odczucia, ale do mnie taki sposób prezentowania bohatera i świata w jakim żyje zupełnie nie przemawia. Szczególnie, że będąc wszelako historykiem i deklarując się w przedmowie do jak najwierniejszego przybliżenia obrazu starożytnego Egiptu, Jacq niejednokrotnie pisze bez zażenowania o magii czy boskiej wręcz interwencji, które pomagają Ramzesowi w najcięższych próbach.

W porządku, załóżmy nawet, Ĺźe przyjął taką a nie inną konwencję – bogowie egipscy jednak istnieli, a kapłani potrafili posługiwać się magią. W tym wypadku pojawia się nowy zarzut, a mianowicie brak konsekwencji. Autor przeplata wątek Ramzesa z innymi znanymi wydarzeniami tamtych czasĂłw, z ktĂłrych najbardziej kontrowersyjne okazuje się być wyzwolenie IzraelitĂłw z niewoli egipskiej. W wersji zaprezentowanej przez Jacq-a nie było Ĺźadnej niewoli, MojĹźesz był religijnym fanatykiem a wszystkie cuda, jak np. słup ognia czy przejście Morza Czerwonego to w rzeczywistości zwykłe sztuczki. Przypominam, Ĺźe rĂłwnolegle w jednej z poprzednich części Ramzes samodzielnie z swym oswojonym lwem i przyjacielskim słoniem, natchniony mocą Amona roznosi w pył całą wrogą armię. Generalnie państwo egipskie ukazane w Ramzesie jest mocno wyidealizowane i jawi się istną utopią wśrĂłd pozostałych barbarzyńskich krajĂłw tamtej epoki.

Jednocześnie, mimo tych wielu stricte pisarskich potknięć nie sposĂłb nie przyznać, Ĺźe saga o faraonie Ramzesie II to prawdziwa kopalnie wiedzy na temat Egiptu. ZarĂłwno tej elementarnej, dotyczącej codziennego Ĺźycia i zwyczajĂłw panujących w delcie Nilu, jak i szczegółowej wiedzy związanej z konkretnymi rzemiosłami czy polityką zagraniczną i wewnętrzną Ăłwczesnych mocarstw Bliskiego Wschodu. W bardzo przystępny sposĂłb przedstawione są tajniki pracy kamieniarzy i rybaka, łatwo dowiedzieć się jakie obrządki przeprowadzali kapłani i co trzeba było zrobić by zostać pisarzem krĂłlewskim. Informacji takich jest naprawdę duĹźo i są dostatecznie wyczerpujące by kaĹźdemu, laikowi czy miłośnikowi historii, dostarczyć nowych ciekawych faktĂłw. Podsumowując Ramzesa pozwolę sobie zauwaĹźyć, Ĺźe słowo „bestseller” strasznie się nam ostatnimi czasy wzięło i zdewaluowało. Promowane nim pozycje coraz częściej z trudem zasługują na miano dobrej książki. Dziwią mnie liczne dobre opinie jakie tytuł ten otrzymuje na róşnych zagranicznych forach. Zanim zdecydujesz się sięgnąć po tę książkę, pamiętaj, Ĺźe duĹźo lepszym wyborem będzie nasz rodzimy Faraon Bolesława Prusa, choćby nawet czytany po raz trzeci.