China MiĂŠville - Miasto i Miasto

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Miasto i Miasto (The City & The City) Autor: China MiĂŠville Ilość stron: 392 Wydawnictwo: Zysk i S-ka Rok wydania: 2010 Cena: 39,90 PLN

Gdy w ponurym, chylącym się ku upadkowi mieście BesĹşel połoĹźonym gdzieś na skraju Europy znaleziono ciało zamordowanej kobiety, wydawało się, Ĺźe inspektora Tyadora BorlĂş z Brygady NajpowaĹźniejszych Zbrodni czeka kolejna rutynowa sprawa. W miarę postępĂłw śledztwa BorlĂş odkrywa jednak dowody wskazujące na spiski znacznie dziwniejsze i groĹşniejsze niĹź wszystko, co mĂłgłby sobie wyobrazić. WkrĂłtce inspektorowi i bliskim mu ludziom zaczyna grozić niebezpieczeostwo. BorlĂş musi przekroczyć granicę niepodobną do Ĺźadnej innej i wyruszyć do jedynego miasta na Ziemi, ktĂłre jest rĂłwnie dziwne jak to, w ktĂłrym mieszka…

Angielski pisarz China MiĂŠville wyraĹşnie lubuje się w problematyce, moĹźna by rzec, miejskiej, Ĺźyciu takowej wspĂłlnoty ludzi (i innych stworzeń), ale teĹź tworzącej go architekturze, ulicznej sztuce czy choćby organizacji ruchu wewnętrznego, czyli tym wszystkim, co zwykło się wrzucać do wielkiego wora zwanego kulturą czy cywilizacją. Dał on temu upust tak w swym cyklu poświęconemu – no właśnie – Nowemu Crobuzon, a takĹźe i róşnych innych swych dziełach, by wskazać chociaĹźby „LonNiedyn” i zbiĂłr opowiadań „W poszukiwaniu Jake’a”. Niejednokrotnie tak naprawdę wątki fabularne i osoby głównych bohaterĂłw schodzą na drugi plan, pozwalając się wysunąć na czoło temu, co zwykle stanowi wyłącznie tło – miastu.



Tym razem jednak nie tylko jednemu… Przynajmniej nie w klasycznym rozumieniu „jedności”. Autor bowiem w niezwykle sugestywny sposĂłb snuje przed czytelnikiem obraz niezwykłego bytu, połoĹźonego gdzieś w Europie Środkowej, w okolicach BałkanĂłw, a mianowicie pewnego rodzaju konglomeratu dwĂłch miast-państw, wzajemnie się ze sobą zlewających, a zarazem wyraĹşnie oddzielonych. Tym jednak, co decyduje o zupełnej unikalności owego bytu (a właściwie bytĂłw) jest fakt, Ĺźe granicy tej nie wytycza Ĺźaden mur czy zasieki z drutu kolczastego, lecz wyłącznie bariery psychiczne – kształtowane od dziecka – mieszkańcĂłw, ktĂłrzy będąc obywatelami BesĹşel pomijają (to słowo-klucz przypadku!) wszystko co ulqomańskie, a ludzie pochodzący z Ul Qomy nie dostrzegają, tzn. nie chcą-nie mogą dostrzegać niczego z drugiego miasta. Naruszenie tej zasady – zwane przekroczeniem – poprzez wpłynięcie na los wydarzeń u „bliĹşniaka”, traktowane jest jako największa moĹźliwa zbrodnia, ktĂłra jest ścigana przez tajemniczą PrzekroczeniĂłwkę, mającą w tym wąskim zakresie kompetencje nieograniczone i wyłączne. I jak tu teraz jeĹşdzić chociaĹźby samochodem?

Miéville konstruuje ciekawą intrygę, która momentami naprawdę potrafi wciągnąć, a przy której rozwiązaniu unika zasadzek banału i boga z maszyny, wszystko zdaje się być przekonujące i wzajemnie spójne, acz wielokrotnie czytelnik raczej bardziej jest spragniony kolejnych opisów tej jakże nietypowej formacji kulturalnej, zgłębianiu jej historii i tajemnic, niźli ujęciem zabójcy doktorantki Geary.

Angielski twĂłrca jest jednak zbyt dobrym pisarzem, by wyłoĹźyć wszystkie karty na stół od razu, starannie dawkuje kolejne porcje, co momentami wręcz sprawia wraĹźenie, iĹź czytelnik dostał do rąk pozycję z gatunku literatury podróşniczej, pełnej pasjonujących szczegółów, acz nie wolnej rĂłwnieĹź od dygresji niekoniecznie w pełni zbieĹźnych z czytelniczą żądzą nowości. Co jednak nawet jeszcze bardziej istotne, po dotarciu do ostatniej strony wciąż skrywa on przed czytelnikiem raczej więcej, niĹź dotychczas mu ukazał. Ot, choćby wciąż nie wiemy, skąd w ogĂłle u obu społeczności pojawiła się idea rozdziału, pod wpływem jakich wydarzeń mogła ona się przyjąć i utrwalić…

„Miasto i Miasto” zachwyciło mnie swym konceptem, zaiste umysł China MiĂŠville’a wręcz wypełnia ogromna wyobraĹşnia. Mam ogromną – choć teĹź nie zanadto ulegającą złudzeniom – nadzieję, iĹź książka ta stanowi początek nowego cyklu, choćby i dylogii. Zaiste, chętnie raz jeszcze ujrzałbym Dwumiasto i poszukał dalej jego ĹşrĂłdeł, czy teĹź prĂłbował w sposĂłb niepodwaĹźalny ustalić istnienie – tudzieĹź nie – Orciny…