China MiĂŠville - Kraken

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: Kraken Autor: China MiĂŠville Ilość stron: 620 Wydawnictwo: Zysk i S-ka Rok wydania: 2011 Cena: 39,90 PLN

Głęboko w skrzydle badawczym Muzeum Historii Naturalnej znajduje się bezcenny eksponat, jeden z tych, które trafiają się badaczom rzadziej niż raz na pokolenie - idealnie zachowana kałamarnica olbrzymia. Co może oznaczać nagłe, tajemnicze zniknięcie tego okazu? Dla kustosza muzeum, Billy'ego Harrowa, to jedynie początek drogi wiodącej w sam środek podziemnego Londynu, pełnego walczących ze sobą kultów, surrealistycznej magii, apostatów i zawodowych zabójców. Możliwe, że istota, którą zakonserwował w formalinie, jest nie tylko biologiczną ciekawostką - niektórzy uważają, że to sam Bóg. Bóg, którego wyznawcy modlą się o koniec świata...

Trafna okazała się moja intuicja, ktĂłrą sformułowałem przy okazji recenzowania „Miasta i Miasta”, iĹź angielski pisarz China MiĂŠville jest zaprzysięgłym mieszczuchem, wielbiącym betonową dĹźunglę podróşnikiem, zaglądającym w jej najmroczniejsze i najmniej spenetrowane zakątki, z radością, acz nie bez przekąsu odsłaniającym przed dotychczasowymi specjalistami ogrom ich ignorancji. Nie jest on bynajmniej reprezentantem cyberpunku, jego najnowsze powieści są zaś zanadto osadzone we współczesności, by prĂłbować go zaszufladkować w steampunku – o co podejrzewałem go po cyklu o Nowym Crobuzon – lecz wytycza zupełnie własny szlak. Urbanpunk?

Co jak co, ale oryginalności MiĂŠville’owi odmĂłwić nie sposĂłb – jego koncepty na same zawiązanie fabuły są nietypowe, a zarazem niepretensjonalne, ot, wystarczy jedno słowo na zakończenie pierwszego, zdawałoby się zupełnie sztampowego rozdziału. Raz przyspieszenie, raz spowolnienie, akcja potrafi szaleńczo przyspieszyć, by po chwili zwolnić aĹź do granicy znudzenia – okres takowej amplitudy jest wszakĹźe wręcz stały, i to do ostatnich kart powieści.



„Kraken” potrafi jednak być lekturą męczącą, a to właśnie ze względu na bogactwo pomysłów autora, czasami przytłaczające obfitością. Takie choćby konstruowanie kolejnych i kolejnych kultĂłw – czytelnik raz to łapie się za głowę, raz zaś wybucha śmiechem nad niedorzecznością wierzeń niektĂłrych doktryn. W pewnym momencie wszakĹźe przepona moĹźe zacząć strajkować i zacząć domagać się czegoś bardziej przygnębiającego, czego jednak nie uświadczy. Mroczny świat książki bowiem wyraĹşnie podąża ku grotesce, nie zaś horrorowi czy książce psychologicznej.

Dobrym panaceum na ową bolączkę przesytu moĹźe być lektura przedmiotowej pozycji w podróşy/do poduszki/w poczekalni, albowiem do takowej nadaje się ona znakomicie – w ktĂłrej to tezie nie ma ani odrobiny ironii. PoszczegĂłlne rozdziały są niedługie, prawie Ĺźaden nie liczył sobie dziesięciu bądĹş więcej stron, a Ĺźe czcionka jest przyjazna dla wzroku, to naprawdę trudno o wytrącenie z rytmu.

Autorowi przydarzyły się małe wpadki warsztatowe i nielogiczności, by wskazać chociaĹźby na fragment, w ktĂłrym Billy Harrow, ktĂłry kilka dni wcześniej nie miał jeszcze pojęcia o istnieniu kultowego podziemia Londynu, wygłasza wręcz miniwykład poświęcony wpływowi „Star Treka” na tę subkulturę, niemniej jednak mniej uwaĹźny czytelnik nawet ich nie spostrzeĹźe, bardziej dociekliwemu dostarczy zaś satysfakcji z własnej spostrzegawczości.

Czasami podczas lektury „Krakena” zastanawiałem się, czy nie jest to aby zakamuflowany „Dawkins dla początkujących”, a co uwiarygodniał fakt dość mocno lewicowych poglądĂłw angielskiego pisarza, niemniej ostatecznie dochodzę do przekonania, iĹź autor daleki był od zacietrzewionego wojującego ateizmu, a dostrzegł raczej całkiem ciekawą i niezbyt wyeksploatowaną niszę, ktĂłrą postanowił bliĹźej zgłębić. „Kraken” to lektura niewątpliwie cięższa od „Miasta i Miasta” czy mej ulubionej „Blizny”, niemniej jednak w Ĺźadnym razie nie jest daniem niesmacznym czy niestrawnym.