Anna Brzezińska - Wiedźma z Wilżyńskiej Doliny

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: WiedĹşma z WilĹźyńskiej Doliny Autor: Anna Brzezińska Wydawca: Agencja Wydawnicza RUNA Rok wydania: 2010 Ilość stron: 448 Cena: 35,50 PLN

„WiedĹşma z WilĹźyńskiej Doliny” to drugi po „Opowieściach z WilĹźyńskiej Doliny” zbiĂłr opowiadań Anny Brzezińskiej, na ktĂłry składa się siedem opowieści: „Po prostu jeszcze jedno polowanie na smoka”, „Babie lato”, „PowrĂłt władyki”, „PowrĂłt kmiecia”, „Rusałka”, „Zagubione dzieci”, „Wiosna władyki”. Do lektury tej książki nie jest potrzebna znajomość poprzedniego tomu, gdyĹź historie w niej zawarte są całkowicie odrębne i świeĹźe. Występują jednak liczne nawiązania do tych zaprezentowanych w części pierwszej, a bez zapoznania się z nimi niektĂłre aluzje mogą wydawać się niezrozumiałe. Sama okładka z kolei jest ilustracją dla opowiadania „A kochał ją, Ĺźe strach”, ktĂłre uhonorowane nagrodą imienia Janusza A. Zajdla, opublikowane w „Magii i Mieczu”, a następnie włączone do cyklu „Opowieści z WilĹźyńskiej Doliny” stało się punktem wyjściowym dla bardzo ciekawej i mądrej opowieści.

Tematyka polowań na smoki poruszana była w wielu legendach i książkach fantasy, dzięki czemu te mityczne stworzenia stały się niemal tak pospolite jak wrony odwiedzające nas na zimę czy gołębie stroszące piĂłrka i wyszarpujące sobie nawzajem okruszki chleba rozrzucone przez podróşnych na dworcach kolejowych. Nie wspominając juĹź o licznych grach komputerowych, w ktĂłrych gracz musi stawić czoła olbrzymiemu potworowi. Czy smok moĹźe więc czymkolwiek jeszcze czytelnika zaskoczyć? Anna Brzezińska udowadnia, Ĺźe moĹźe i to nie za sprawą kolosalnych rozmiarĂłw, sporej liczby pozostawionych po sobie zgliszczy czy prastarej magii i dostojeństwa wynikającego z długowieczności. Smok moĹźe na dobrą sprawę być całkiem mały lub nawet nie istnieć, a mimo to nadal wywoływać naleĹźyty respekt i strach. Legendy są bowiem domeną rodzaju ludzkiego i to, do jakiej rangi urosną wszelkiego rodzaju wydarzenia, zaleĹźy wyłącznie od wyobraĹşni osĂłb o nich opowiadających. A czym jest wyobraĹşnia? Wypadkową nadziei, marzeń, lękĂłw i rozterek. Opowiadanie „Jeszcze jedno polowanie na smoka” nie przedstawia kolejnej, sztampowej wizji obławy na potwora. Wręcz przeciwnie. Jest ono przekrojem przez złoĹźoność ludzkiej natury. Obrazuje emocje, ktĂłre nie dają człowiekowi ani chwili wytchnienia od chwili narodzin aĹź do śmierci. Począwszy od pozytywnych tj. chęci rozsławienia swojego nazwiska czy oswobodzenia rzekomo nękanych przez paskudnego stwora miast i wiosek, a skończywszy na negatywnych tj. chęci zysku, oszustwach i innych, świadczących o małostkowości uczuciach. Autorka w bardzo ciekawy sposĂłb, bez zbędnego naprowadzania czytelnika, przedstawia mechanizm powstawania legend. Od słowa do słowa, od plotki do plotki, róşne wydarzenia obrastają w grubą warstwę całkowicie wyolbrzymionych i zmyślonych ozdobnikĂłw, a przekazywane przez kolejne osoby wędrują w świat, niosąc juĹź zaledwie ziarno prawdy.



W takim teĹź duchu napisana została cała książka. Zamierzeniem autorki było przedstawienie niewielkiej społeczności odgrodzonej od reszty cywilizacji plątaniną gĂłrskich traktĂłw i nieprzyjaznych gościńcĂłw będących barierą nie do przebycia dla nieproszonych gości oraz skupienie się na specyfice Ĺźycia z dala od głównego nurtu wydarzeń. Do WilĹźyńskiej Doliny bowiem docierają zaledwie echa wojny toczącej się gdzieś w oddali, stanowiąc jedynie kontekst dla niektĂłrych problemĂłw nękających wilĹźyński ludek. Dla jednego z kmieci powrĂłt z wojennych wojaĹźy moĹźe okazać się nie lada orzechem do rozgryzienia, zwłaszcza, Ĺźe pod jego pierzyną grzeje się teraz ktoś inny („PowrĂłt kmiecia”). Z kolei dobra dotychczasowego władyki, ktĂłry w poszukiwaniu sławy i pomnoĹźenia swojego bogactwa opuścił bezpieczną siedzibę i ruszył na pole bitwy, stają się łupem okolicznej ludności, wściekłej na nieprzychylny los zsyłający biedę i liche zbiory („PowrĂłt władyki”). Czy hasła „wszystkim po rĂłwno i według potrzeb” są w stanie przyjąć się na dłuĹźej w WilĹźyńskiej Dolinie? Ĺťycie mieszkańcĂłw tej zapomnianej krainy jest raczej smutne. KrĂłtkotrwałe szczęście wyrwane nieprzyjaznemu losowi i okupione wieloma łzami potęguje jeszcze bardziej to wraĹźenie. W WilĹźyńskiej Dolinie nawet miłość wiąże się z cierpieniem. Powinna ona przecieĹź wynikać z poszanowania drugiej osoby, tymczasem w opowiadaniu „Rusałka” wyraĹşnie widać, jak to Ĺşle pojmowane uczucie moĹźe skrzywdzić innych, niszcząc ich autonomię i niepowtarzalność.

Kolejom losu mieszkańców doliny przygląda się Babunia Jagódka prowadząca spokojny żywot w swoim zaczarowanym leśnym domostwie. Wbrew pozorom to nie ona jest główną bohaterką książki. Na pierwszy plan wysuwają się bowiem wspomniane wyżej problemy okolicznej ludności. Babunia Jagódka zaś pełni rolę obserwatorki, która czasami służy radą i pomocą. Choć z natury złośliwa i samolubna (aczkolwiek w dość sympatyczny sposób), stanowi nieraz ostatnią nadzieję dla zdesperowanych kmieci. Istotny jest również fakt, że jej ingerencje nie mają bynajmniej zbawiennego charakteru. Nie karmi ona z dobroci serca głodnych, ani nie pomaga potrzebującym. Denerwują ją dzieci, a kiedy ma gorszy humor potrafi odegnać natrętów w sposób bardzo nieprzyjemny dla niefortunnych interesantów. Jej udział w wydarzeniach podkreśla natomiast nieuchronność pewnych wydarzeń i bezsensowność walki z przeznaczeniem.

„WiedĹşma z WilĹźyńskiej Doliny” to porcja bardzo dobrej literatury, ktĂłra zawiera w sobie wiele bardziej lub mniej ukrytych znaczeń. Jako studium ludzkich charakterĂłw i specyfiki Ĺźycia w odizolowanej społeczności niechętnej wszystkiemu co obce spisuje się świetnie. Lekko stylizowany język czyni tę lekturę dość wymagającą, nie radzę więc czytać jej w drodze do pracy, lecz zasiąść w domowym zaciszu i dać się wciągnąć bijącej z kart zbioru opowiadań aurze tajemniczości. Jest to bowiem książka bardzo oddziałująca na wyobraĹşnię, a takĹźe pobudzająca do myślenia nad kondycją realnych społeczeństw, ktĂłrych jesteśmy częścią. Całości dopełnia pięknie wykreowany świat. Wykorzystane w nim motywy mitologii słowiańskiej, niebezpieczne utopce, przepiękne rusałki dodają książce uroku i pozwalają zatopić się w klimacie iście baśniowym.

Książka otrzymuje 8 w dziesięciostopniowej skali wg Elleth.