Zhang Wei - Pradawna łódź

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł :Pradawna łódĹş (古船) Autor: Zhang Wei (张炜) Ilość stron: 500 Wydawnictwo: Wydawnictwo Akademickie Dialog Rok wydania: 2019 Cena: 89 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2023-09-26 Ocena: 75/100

Komunizm niejedno miewał oblicze. Ĺťycie w jednym krajach, w ktĂłrych zapanował bywało szarobure i przaśne, w innych co najmniej mroczne, a w jeszcze innych wcale samo w sobie nie stanowiło oczywistej opcji. I choć egzystencja w komunistycznej Polsce (a juĹź zwłaszcza w okresie stalinowskim) wielce dalece była od usłania róşami, to i tak obywatele PRL-u mogli się uwaĹźać za szczęściarzy na tle swych chińskich współskazańcĂłw. Lecz „Pradawna łódĹş” traktuje nie tylko o tym.

Akcja książki koncentruje się wokół losĂłw społeczności prowincjonalnego miasteczka, a właściwie trzech wiodących w nim przewodnią rolę rodĂłw, ktĂłre oświadczają swoich wzlotĂłw i upadkĂłw. Patrząc z boku tego rodzaju sformułowania zawsze brzmią nawet nie tolerowalnie, co łagodnie, lecz za nimi skrywają się ludzkie tragedie i dramaty takie jak gwałty, upokorzenie pauperyzacji, o „zwykłej” przemocy nie wspominając.



Losy prowincjonalnych bohaterów przeplatają się jednak z Wielką Historią, której wkroczenie w ich egzystencję każdorazowo okazuje się wielkim nieszczęściem. Autor jednak z reguły wykazuje tutaj niebanalne podejście, początkowo uderzając w tony komiczne, później zaś nie pozostawiając jakiegokolwiek pola humorowi. Czasami jest przy tej okazji bardzo eufemistyczny, wręcz autocenzorski, przy innej okazji nieco aż zanadto dosłowny i bezpośredni.

Najciekawszą postacią powieści jest Czwarty Pan, sposĂłb postrzegania ktĂłrego co i rusz ulega zmianie. Raz jawi się on jako istny mąż opatrznościowy, przy innej okazji zaskakuje dwulicowością bądĹş wręcz podłością. MoĹźe to porĂłwnanie nieco „nie z tej bajki”, lecz jego kreacji nie powstydziłby się i George R.R. Martin.

„Pradawna łódĹş” to książka o dość nieoczywistej, wymagającej czytelniczej czujności strukturze, a zarazem niejednokrotnie bardzo wyrazista. MoĹźe miejscami pociągnięcia piĂłra są zbyt ostre, zbyt oczywiste, a niektĂłre pomysły rodzą pytania o ich sensowność, rzuca się rĂłwnieĹź w oczy brak sformułowania tezy między zbrodniczością reĹźimu a jego ideologiczną podbudową, nie jest to jednak literatura miałka czy „mainstreamowa”.