Terry Pratchett - Spryciarz z Londynu

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł : Spryciarz z Londynu (Dodger) Autor: Terry Pratchett Ilość stron: 412 Wydawnictwo: Rebis Rok wydania: 2013 Cena: 39,90 PLN Autor recenzji: Piotr „Klemens” Kociubiński Data recenzji: 2013-04-27 Ocena: 75/100

Dodger Ĺźyje z tego, co znajdzie w kanałach dziewiętnastowiecznego Londynu. To gość: kocha całą swoją dzielnicę, większość swoich ziomkĂłw i bardzo niewielu policjantĂłw. A w zasadzie - Ĺźadnego policjanta. Prawdziwy z niego Pan „nic nie wiem, nic nie słyszałem, w ogĂłle mnie tu nie było”.

Chłopaka zna każdy, kto jest nikim, a nie zna nikt, kto jest kimś. W zasadzie tak powinno być i jest... do chwili, gdy pewnej deszczowej nocy ratuje z rąk oprawców samotną dziewczynę. Tyle że ta samotna ma męża, jednego z tych, którzy są kimś. Odtąd świat nieznacznie przyspiesza, a Dodgera pragnie bliżej poznać wielu ciekawych ludzi: milionerzy, politycy, policjanci, książęta i zawodowi zabójcy.

Czytaliście kiedyś „Olivera Twista” Charlesa (czy teĹź Karola) Dickensa? Jeśli tak, to najnowsza powieść Terry’ego Pratchetta moĹźe wydać się Wam momentami znajoma, i to nie ze względu na Wielkiego Żółwia A’Tuina czy perypetie niejakiego Rincewinda. Jeśli nie, to moĹźecie nie wychwycić kilku niuansĂłw i odautorskich „mrugnięć okiem”, niemniej jednak i tak nie będzie to przeszkadzało podczas lektury „Spryciarza z Londynu”.

Ale moĹźe zaczynając od początku – popularny Anglik w stylu dla siebie zupełnie niezwykłym postanowił sięgnąć po jak najbardziej historyczne realia XIX-wiecznej Anglii (z pierwszego półwiecza) i sprĂłbować swych sił bez uciekania się bo efekty ze wszech miar nadprzyrodzone, przynajmniej z perspektywy dowolnego adepta nauk przyrodniczych. Zabieg ten nieco podobny jest do perspektywy przyjętej w „Nacji”, acz tym razem podołanie mu wymagało znacznie gruntowniejszych przygotowań.



A no właśnie, Terry Pratchett wręcz słynie ze swego erudycyjnego zamiłowania do wiedzy wszelakiej i chęci dzielenia się nią z całym otaczającym światem, przy czym potrafi to czynić w sposĂłb tak wdzięczny, iĹź czytelnik po lekturze kolejnych i kolejnych stron z prawdziwą radością sięga po Wikipedię czy rzuca okiem do innych ĹşrĂłdeł, chcąc zweryfikować, czy ma do czynienia z wymysłem pisarza, czy teĹź z – a tak jest z reguły – najprawdziwszą prawdą. Doskonałym tego przykładem moĹźe być właśnie „Spryciarz z Londynu” – śmiem twierdzić, Ĺźe niejeden historyk specjalizujący się w prezentowanym okresie byłby ukontentowany.

Jak wspomniałem wyĹźej, książka bogata jest w aluzje do twĂłrczości Dickensa, ba, sam ten pisarz jest jednym z głównych bohaterĂłw recenzowanej powieści. Nie jest to bynajmniej przypadek, mam bowiem wraĹźenie, Ĺźe „Spryciarz” jest swoistym hołdem Pratchetta dla Klasyka, bliskiego – co dopiero teraz spostrzegłem – ideowo dla twĂłrcy Świata Dysku.

„Spryciarz z Londynu”, podobnie zresztą jak „Oliver Twist”, jest książka adresowaną do nieco młodszego czytelnika, w Ĺźadnym razie jednak nie jest pozycją lukrowaną. JuĹź na samym początku czytelnik konfrontowany jest z brudem tego świata, i to tym dość drastycznym, by wspomnieć choćby o pobiciu kobiety skutkującym poronieniem ciąży. Autorowi nieobce są rĂłwnieĹź pytania o istnienie Boga, niejednokrotnie obrazoburcze tak z perspektywy osoby wierzącej, jak teĹź i zdeklarowanego ateisty.

Sięgając po „Spryciarza z Londynu” oburzałem się nieco na Pratchetta, iĹź „rozdrabnia” się na pozycje „poboczne”, jak niedawna „Długa Ziemia”, miast kontynuować cykl Świata Dysku, choćby i jego zakończenie, tyle Ĺźe pozycją godną miana zwieńczenia. Lektura kolejnych stron przedmiotowej książki jednak łagodziła me wzburzenie, trudno bowiem mieć pretensje, iĹź autor nieodmiennie penetruje nowe ścieĹźki, a czyni to w tak wdzięczny sposĂłb.