Mike Carey - Mój własny diabeł

Informacje o ksiÄ Ĺźce Tytuł: MĂłj własny diabeł (The Devil you know) Autor: Mike Carey Gatunek: kryminał fantastyczny Wydawca: Wydawnictwo MAG Rok wydania: 2008 Ilość stron: 400 Cena: 29,99 PLN

To nie jest książka dla osĂłb wraĹźliwych. Dlaczego? Głównie dlatego, Ĺźe opowiada o Ĺźyciu człowieka wraĹźliwego. Pozorna sprzeczność? Nic bardziej mylnego, gdyĹź świat „Mojego własnego diabła” to nie ten sam co nasz – gdzie największym zmartwieniem są droĹźejące baryłki ropy i kryzys na rynku nieruchomości, a czasem ktoś jeszcze przebąknie o głodzie w Afryce. Nie, zdecydowanie takie problemy dla Feliksa Castora nie istnieją, bo po co zawracać sobie głowę drobnostkami?

Powstało juĹź wiele filmĂłw i książek traktujących o duchach, zombiakach, upiorach i innych zjawach z niebiańskiego lub zgoła piekielnego świata. „MĂłj własny diabeł” nie wyróşnia się tu zbytnio – teĹź zawiera w świecie przedstawionym całą paletę owego nadnaturalnego pomiotu. Jest jednak coś, co sprawia, Ĺźe książka nie jest kolejną z szuflady „świat Ĺźywych trupĂłw”. Sprawia to, Ĺźe powieść czyta się przyjemnie i z głębokim zainteresowaniem.

To co zdumiewa na samym początku lektury, to spokĂłj z jakim autor przechodzi nad wbudowanymi w zwykłą, szarą rzeczywistość, duchami i demonami do porządku dziennego. Otóş po prostu mamy świat, w ktĂłrym „coś” się stało, i oto zamiast zwykłego zatłoczonego Londynu, mamy jeszcze bardziej zatłoczony Londyn, bo tym razem wzbogacony w stworzenia, ktĂłre w toku fabuły są jasno i przejrzyście omĂłwione. Tak, akcja dzieje się w Londynie i jeśli kiedykolwiek słyszeliście powiedzenie londyńskich taksĂłwkarzy mĂłwiące, Ĺźe jeśli ktoś twierdzi, Ĺźe zna cały Londyn, to kłamie, to macie szansę odczuć jego słuszność w czasie lektury. Mnogość nazw i momentami fotograficzne opisy mogą przyprawić o zawrĂłt głowy nawet londyńczyka, a co dopiero Polaka, ktĂłry ogląda tę imponującą stolicę najczęściej spomiędzy dĹşwigĂłw budowlanych i zbrojeń. Tak więc jeśli nie macie jakiegoś naprawdę bardzo waĹźnego powodu, to nawet nie starajcie się lokalizować połoĹźenia głównego bohatera na mapie, gdyĹź to zadanie doprawdy karkołomne.

Książka moĹźe sprawiać wraĹźenie rozprawy o duchach, ich istocie, zaprawionej poglądami autora na tę część zjawisk paranormalnych. Jednak w moim odczuciu jest to tylko niezbędne tło, mające na celu uplastycznić główny wątek. A ten jest jak najbardziej ludzki. Być moĹźe wyda wam się to dziwne, ale „MĂłj własny diabeł” to … kryminał. I to dotyczący jak najbardziej przyziemnych spraw i motywacji działań. Wkraczające na scenę duchy i upiory są najczęściej narzędziami innych bohaterĂłw, choć w jednym przypadku duch staje się kluczem do rozwiązania całej zagadki.

W ciągu fabuły powieści, obserwujemy dojrzewanie moralne Feliksa Castora – głównego bohatera trudniącego się egzorcyzmami. Takie zajęcie jest, jak łatwo się domyślić, dość dwuznaczne moralnie i prowokuje wiele pytań, na ktĂłre nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Kim lub czym są duchy? Czy im pomagamy, czy krzywdzimy je egzorcyzmami? Gdzie odchodzą? Czemu niektĂłre zostają? Te i wiele innych stawia sobie bohater powieści, ale od razu zastrzegam, Ĺźe wiele pozostało zawieszone i czeka na odpowiedĹş w kolejnych tomach opowieści o Feliksie Castorze.



„MĂłj własny diabeł” rozwaĹźa teĹź problemy bardziej globalne – zorganizowana przestępczość, jej mechanizmy działania, ofiary i sprawcy. Sprawa jest duĹźo głębsza i bardziej złoĹźona niĹź moĹźe nam się wydawać. Po przeczytaniu książki odniosłem wraĹźenie (być moĹźe mylne), Ĺźe autor ironicznie odnosi się w niej do organĂłw ścigania, ktĂłre nie potrafiły rozbić siatki przestępczej. Całą brudną robotę „odwala” za nich egzorcysta z pomocą duchĂłw – to prowokuje pytanie dotyczące naszego realnego świata: czy naprawdę potrzeba nam cudu? A moĹźe duchy juĹź istnieją, tylko warto umieć się z nimi porozumieć?

Książki nie polecam młodszym czytelnikom oraz osobom wraĹźliwszym niĹź inni. Wynika to nie z tematyki książki, ale ze sposobu w jaki główny bohater odnosi się do naszych tradycyjnych wartości i przekonań. Warto podejść do czytania wiedząc czego chcę i czym się w Ĺźyciu kieruję, pamiętając, Ĺźe to fikcja. Sprawa jest bardzo delikatna, gdyĹź nie jest tu jednoznacznie przedstawiona strona dobra i zła – sam bohater ma trudności w rozróşnieniu ich. W konsekwencji mamy tu paletę szarości, ktĂłre choć dobrze odzwierciedlają rzeczywiste postawy ludzkie, to mogą działać zbyt sugestywnie na osoby wraĹźliwsze. Najbardziej kontrowersyjnym elementem postawy bohatera jest jego ateizm i deprecjonowanie Kościoła – jest to tym draĹźliwsze w polskiej rzeczywistości. Innym elementem mogącym działać sugestywnie jest komunikacja z duchami i egzorcyzmy.

Trzeba jednak przyznać, Ĺźe konstrukcja książki nie pozwala stwierdzić Ĺźe autor propaguje wyĹźej wymienione działania. Wręcz przeciwnie – przedstawiając kontrargumenty, zmusza bohatera, a tym samym czytelnika, do myślenia i osobistej analizy sytuacji, stworzenia własnego systemu wartościowania.

Obrazu książki dopełniają interesujące i nieszablonowe dialogi. By je w pełni zrozumieć, naleĹźy być nieĹşle obeznanym w wiedzy ogĂłlnej. Pojawiają się tu liczne odwołania do innych dzieł literackich oraz wydarzeń z przeszłości. Daje to duĹźy plus powieści. Najmniej zrozumiałym elementem „Mojego własnego diabła” jest … właśnie tytuł. Oryginalny „The Devil you know” to część angielskiego idomu, ktĂłry moĹźnaby streścić w polskim „lepsze jest znane zło, niĹź nieznane”. Dla czytelnika anglojęzycznego tytuł ma więc „drugie dno” – jest swoistą grą słów. Tłumaczenie na polski jest trudnym zadaniem, zwłaszcza w takich przypadkach, lecz osobiście uwaĹźam, Ĺźe wybrany wariant tłumaczenia nie jest najlepszym. Poza tym poziom przekładu stoi na bardzo wysokim poziomie, jedyne co zauwaĹźyłem, to kilka literĂłwek niewychwyconych przez korektę.

„MĂłj własny diabeł” to książka, do ktĂłrej naleĹźy podejść z dystansem. Nie przeszkadza to jednak by się wciągnąć i czerpać lektury przyjemność. Wszystkim sympatykom i fanom literatury fantasy i kryminalnej szczerze polecam. Pozostaje czekać na polskie wydanie kolejnych tomĂłw powieści o Feliksie Castorze – egzorcyście, ktĂłry ma tendencję do pakowania się w kłopoty.

Plusy:

misterne połączenie kryminału i fantasy

zajmująca fabuła

prowokuje do przemyśleń

Minusy:

mało zrozumiały tytuł

i znowu egzorcysta…

---

Sławomir „Mande” Gdyk
E-mail autora: mande(at)sztab.com

---